een historische band met Thailand………….

Nederland heeft een historische band met Thailand, die ooit is begonnen met handelsbetrekkingen tussen de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) en Siam.

Deze Nederlandse handelsonderneming had een handelspost in Ayutthaya, die begin 1600 werd gevestigd en daar bleef tot aan de invasie door de Burmezen in 1767. De handelspost was belangrijk voor de VOC als onderdeel van de andere Aziatische activiteiten en er werden dan ook steeds meer Hollanders aangevoerd om de handel in goede banen te leiden.

Dutch traders in Ayutthaya

Interessant is te weten hoe het dagelijks leven van die Hollanders er uit zag en hoe zij zich opstelden tegenover het Siamese volk in het algemeen en tegenover het hof van Ayutthaya in het bijzonder. Een Thaise dame, Dr. Bhawan Ruangsilp, nu hoogleraar aan de Chalulongkorn Universiteit, heeft daar jaren geleden een studie aan gewijd en daar een boek over geschreven, getiteld “Dutch traders in Ayutthaya” Dr. Bhawan heeft jarenlang in Tübingen, Duitsland geschiedenis gestudeerd en omdat zij toch in de buurt was, vervolgens een studie Nederlands heeft gevolgd aan de Universiteit van Leiden. Haar is een eredoctoraat verleend voor haar studie naar die geschiedenis in Ayutthaya.

Studie in Leiden

Die studie in Leiden was zeker niet gemakkelijk. Eerst de taal leren en daarna nog eens het Oudhollands onder de knie krijgen, waarin de kronieken van de VOC waren geschreven. Die kronieken betreffen het zogenaamde “dagregister”, dat de leiding van de VOC in Ayutthaya bijhield over alle activiteiten betreffende de handel en de diplomatieke betrekkingen met het Siamese hof. Die documenten werden aan de hogere leiding van de VOC in Batavia (nu Jakarta) gestuurd en zodoende goed bewaard gebleven.

Het is een goede bron van kennis over de Siamese geschiedenis uit die periode, omdat veel documenten, kronieken e.d. tijdens de val van Ayutthaya verloren zijn gegaan. Bovendien is het een mooie toetssteen voor wel bewaarde documenten uit die tijd, waarin echter de geschiedenis veelal naar eigen goeddunken van de regerende vorst werd opgetekend. En, zoals Joseph in zijn verhaal ook al vertelde, aan koningen in die periode was geen gebrek.

Hollandse gemeenschap

De Hollandse kooplieden en andere Hollandse medewerkers van de VOC woonden in een aparte wijk ten zuiden van Ayutthaya. De bevolking van deze wijk was op een gegeven ogenblik zelfs gestegen tot ruim 1400 Hollanders en de VOC had ook voor hun geëist, dat zij vrijgesteld werden van de lokale wetgeving, voor zover die al bestond. De houding van deze gemeenschap ten opzichte van de gewone Siamezen was ronduit belabberd. Aanvankelijk waren de Hollanders wel nieuwsgierig en gefascineerd, maar gaandeweg werd er toch vooral spottend over de Siamezen gepraat als waren het slaven. Sociale contacten bestonden nauwelijks, er waren ook niet Hollanders, die de moeite namen de taal te leren spreken.

voc schip1 300x211 De eerste Hollandse gemeenschap in Thailand“Luk krueng” gezinnen

Er waren wel contacten met de Siamezen, maar ik betwijfel of je dat sociaal kunt noemen. Het woord overspel was nog niet uitgevonden en ook prostitutie was een onbekend woord. De hoge hoffunctionarissen, inclusief de koning hadden tientallen kinderen bij vrouwen zonder daar mee getrouwd te zijn en de Hollanders moeten wel gedacht hebben, wat zij kunnen, kunnen wij ook. Er werden dus nogal wat “mesties” (kinderen van gemengd bloed) geboren en in een aantal gevallen trouwden de Hollanders ook wel met die lokale dame en zorgden dan (net als tegenwoordig de Farang doet) voor de gehele familie. De mesties waren in het algemeen goed af; door hun tweetaligheid konden zij als tolk en/of tussenpersoon functioneren.

Aan het hof

Voor een goede handel waren diplomatieke betrekkingen met het Siamese hof belangrijk. De meest elkaar opvolgende koningen moesten niet zoveel hebben van die westerse buitenlanders. Ook de Hollanders waren niet echt geliefd, zij werden als gierig, zelfs vrekkig beschouwd, waarmee het moeizaam zaken doen was. Eerst vertrokken de Portugezen, daarna de Fransen en de Engelsen, zodat de Hollanders over bleven. Je zou dan denken, dat zij in een goed onderhandelingspositie kwamen en zaken konden doen tegen betere prijzen, maar dat gebeurde niet.

De Hollanders waren stug en absoluut niet flexibel en verzetten zich ook vaak tegen de (toen al) heersende corruptiepraktijken. Er werd wel handel gedreven en er werd ook winsten behaald, maar veelal ging de voorkeur voor het zakendoen uit naar de Chinezen en Moren (moslims). Koning Narai was een uitzondering. Hij had veel belangstelling voor het Westen en de kooplieden van de VOC bewerkten hem dan ook met vele geschenken, zoals Italiaanse tegels en bouwmaterialen, Hollandse boeken en klokken, struisvogels van Kaap de Goede Hoop, enz.

De val van Ayutthaya

De periode van de VOC in Siam kenmerkt zich door de vele troonswisselingen, die vaak gepaard gingen met zuiveringen en veel bloedvergieten. Over de uiteindelijke val van Ayutthaya zijn vele theorieën ontwikkeld, de VOC wijt het aan de corruptieschandalen, de interne haat en nijd, intriges binnen het hof, waardoor de politiek buiten de poorten veronachtzaamd werd. Toen de nood het hoogst was, kon Siam slechts 15.000 soldaten op de been brengen, waardoor het voor de Burmezen gemakkelijk was de stad Ayutthaya in te nemen.

Tot slot

De studie van Dr. Bahwan gaat veel verder dan ik het heb kunnen omschrijven. Uitvoerige analyses van eerdere door Thaise geleerden uitgevoerde onderzoeken, het doorspitten van de oude VOC kronieken en de interpretatie van bestaande Thaise documenten maakten deel uit van de zeer uitgebreide studie, die zij in een boek heeft verwoord. Dit verhaal is slechts een impressie van het dagelijks leven van de eerste Hollandse gemeenschap in het “land van de glimlach”.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s