De plannen van Trump zijn zo gek nog niet

De plannen van Trump zijn zo gek nog niet
© AFP

Column Heleen Mees

In haar speech tijdens de Democratische Conventie refereerde Hillary Clinton slechts terloops aan oneerlijke handelsverdragen en China. Jammer, want het was de gelegenheid bij uitstek om uit te leggen waar het mis is gegaan met de integratie van China in de wereldeconomie, en wat Clinton van plan is om daaraan te doen. Volgens Trump speelt China vals door de eigen munt, de renminbi, kunstmatig laag te houden. Daardoor zouden Chinese producten goedkoper, en dus aantrekkelijker, zijn in vergelijking met westerse producten.

De levensstandaard in grote delen van China is nog steeds erg laag

Toen China in 2001 toetrad tot de Wereldhandelsorganisatie (WHO) zagen westerse bedrijven vooral een afzetmarkt van meer dan 1 miljard consumenten. Maar de gedachte dat de Chinezen gretig westerse televisietoestellen zouden kopen, zoals Francis Fukuyama voorspelde, was absurd. In 2001 moest de gemiddelde Chinees rondkomen van een inkomen van 3.000 dollar per jaar, gemeten op basis van koopkrachtpariteit, dat wil zeggen hoeveel goederen en diensten je kunt kopen. Dat was 8,5 procent van het Amerikaanse inkomen per capita.

Op basis van formele wisselkoersen, een betere maatstaf voor het vermogen van een Chinese consument om westerse producten te kopen, was het inkomen per hoofd van de bevolking in China in 2001 slechts een schamele 2,7 procent van dat in de VS.

In plaats van een oneindige afzetmarkt, leidden de lage lonen in China tot een eindeloze stroom van goedkope arbeid. Tussen 2001 en 2010 verhuisden bijna 200 miljoen Chinezen van het platteland naar de grote steden om daar werk en een betere toekomst te vinden.

Door de rente historisch te verlagen, stookte de centrale bank huizenbubbels

Sinds China’s toetreding tot de WHO is bijna eenderde van de 17 miljoen fabrieksbanen in de VS verloren gegaan. Volgens Paul Krugman vormt dat verlies aan banen geen enkel probleem. Immers, het Amerikaanse stelsel van centrale banken hoort mede te zorgen voor volledige werkgelegenheid en door de rente voldoende te verlagen, kan de centrale bank ervoor zorgen dat er banen in de dienstverlening bij komen om te compenseren voor het verlies aan fabrieksbanen.

Dat is precies wat de Federal Reserve probeerde in het nieuwe millennium. Door de rente historisch te verlagen, stookte de centrale bank huizenbubbels. Er kwamen inderdaad banen bij in de dienstverlening, maar die nieuwe banen waren vooral in de grote steden en niet in de zogeheten Rust Belt, de regio’s die het meest te lijden hebben gehad onder de de-industrialisatie. Bovendien verdwenen die banen weer toen de bubbel op de huizenmarkt uiteenspatte.

Trumps voorgestelde maatregelen zijn een goede manier om de problemen van de witte middenklasse te lijf te gaan

Of het verlies aan fabrieksbanen te wijten is aan koersmanipulatie of aan de lage levensstandaard in China maakt voor de Amerikanen die hun baan kwijt zijn weinig uit. Hun bestaan kenmerkt zich door lage sociale mobiliteit, armoede, echtscheidingen, drugsverslaving en suïcides. Witte Amerikanen van middelbare leeftijd zijn de enige bevolkingsgroep waarvan het sterftecijfer de afgelopen vijftien jaar is gestegen. Trump speelt met zijn apocalyptische toon en de belofte dat hij de VS weer groot zal maken goed in op dit sentiment. Maar hij haakt niet alleen goed in op de onlustgevoelens. Zijn voorgestelde maatregelen, alle illegale migranten het land uit en een strafheffing van 25 procent op alle import uit China, zijn een goede manier om de problemen van de witte middenklasse te lijf te gaan.

Het verhaal dat Clinton moet houden, is veel complexer. Namelijk dat internationale handel inderdaad op de korte termijn verliezers kent maar dat op de lange termijn, aldus de theorie, iedereen er beter van wordt.

Clinton is een realist en weet dat het met de Republikeinen lastig zakendoen is

De wetenschap dat honderden miljoenen Chinezen uit de armoede zijn geholpen dankzij internationale handel, zal de Trump-aanhangers niet milder stemmen. Op de korte termijn kan de overheid de verliezers van globalisering het beste helpen door inkomens te herverdelen en de factor arbeid te versterken door te investeren in scholing en sociale voorzieningen. Maar Clinton is een realist en weet dat het met de Republikeinen in het Amerikaanse Congres lastig zakendoen is. Daarom noemt ze China slechts terloops.

Heleen Mees is econome.

Bron: Volkskrant

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s