Wat als Trump wint?

103838732-gettyimages-585212652-600x400

Column Derk Jan Eppink

In theorie moest Hillary Clinton moeiteloos naar het Witte Huis zeilen. De praktijk is weerbarstiger.

Door: Derk Jan Eppink 14 september 2016, 02:00

Door de Amerikaanse samenleving trekt een krachtige onderstroom tegen het establishment. Boegbeeld is Donald Trump en zijn, aldus Clinton, ‘mand met sukkels’. Dankzij die stroming zeilt Trump mogelijk naar Washington. Clinton kampt ook met opzettelijk verzwegen gezondheidsproblemen. Recent opinieonderzoek geeft een opmerkelijk beeld: Trump up, Clinton down, Obama out!

Europa zal geschokt zijn, zoals in 1980 toen Ronald Reagan werd gekozen

‘President Trump’ vergt een denkoefening, terwijl president Obama zijn afscheidstournee door de wereld maakt. China, met een diplomatieke geschiedenis van 4 000 jaar, rolde de rode loper niet uit. De Russische president Poetin kijkt neer op Obama ook al is hij een kop kleiner. De Filipijnse president schold hem uit. ‘Bad guys’ negeren hem. Noord-Korea houdt zijn vijfde atoomtest. Iran provoceert Amerika constant, ondanks de atoomdeal. Obama sprokkelt zijn erfenis bijeen. Wie weet, bestaat die uit twee woorden: Donald Trump.

Europa zal geschokt zijn, zoals in 1980 toen Ronald Reagan werd gekozen. Reagan werd afgeschilderd als ‘cowboy’, ‘tweederangsacteur’ en, uiteraard, ‘dom’. Europa wordt gelukkig bestuurd door knappe koppen. West-Europa vindt hem cultureel abject; Oost-Europa vindt hem politiek suspect wegens zijn vriendelijke woorden voor Poetin. Bovendien noemt Trump ‘onvoorspelbaarheid’ de kern van zijn strategie. Daarvoor huiveren vijanden, maar ook vrienden.

Veel Russen en Chinezen herkennen iets in Trump

Het meest raadselachtig is zijn relatie met Rusland en China. Veel Russen en Chinezen herkennen iets in Trump. In beide landen is de keuze beperkt tussen ‘despoot’ of ‘verlicht despoot’. Met de geografie van Rusland en de demografie van China regeert de cultuur van de ‘sterke man’. Zo ziet Trump zichzelf ook, al is Amerikaans leiderschap constitutioneel ingeperkt.

Voor Trump is Moskou essentieel bij het Midden-Oostenbeleid. Obama demonteer- de de architectuur die Henry Kissinger in de jaren ’70 in de regio aanbracht: Amerikanen erin, Russen eruit. Obama zag de atoomdeal met Iran als meesterzet om dat land ‘normaal’ te maken. Tevergeefs. De Syrische burgeroorlog met 500.000 doden kwam vreemd genoeg amper voor in het wereldbeeld van Obama die de Nobelprijs voor de Vrede te vroeg kreeg. Nu domineert de machtsas Moskou-Teheran: Russen erin, Amerikanen eruit. Moskou, niet Washington, is het machtscentrum van het Midden-Oosten. Iran is er jachtopziener. Voor de liquidatie van IS is het Westen in Syrië aangewezen op goodwill van Moskou. Die heeft een prijs. Poetin zette Obama schaakmat.

Britten mogen hopen op Trump die zich ‘Mr. Brexit’ noemde. Het Verenigd Koninkrijk moet met Brussel onderhandelen over een handelsverdrag. Obama zei dat Britten na de Brexit voor een handelsakkoord met Amerika achter in de rij moeten aansluiten. Trump zet ze voor in de rij. Daarmee heeft Londen een tegenwicht in onderhandelingen met een wraakzuchtig Brussel. Temeer omdat TTIP, het handelsverdrag tussen de VS en de EU, er voorlopig toch niet komt. Het ontbreekt aan vrije handelsgeest aan beide kanten van de Atlantische Oceaan.

Wil Europa overleven dan zijn voor een effectieve zuidgrens maatregelen nodig

Trump zal Brussel gewoon passeren. Commissievoorzitter Juncker kan zich een zoensessie besparen. Als Trump begin 2017 aantreedt, spreekt hij direct met grote EU-lidstaten. Die zijn in belabberde staat. Duitsland zit in zelfgemaakte immigratieproblemen. Frankrijk bekvecht over het presidentschap. Italië wankelt zoals altijd. Trump wil de taak van de NAVO herschrijven: meer aandacht voor terrorismebestrijding en migratiestromen. En, onvermijdelijk, Europa moet meer betalen aan de NAVO-begroting.

Met de Europese zuidgrens is het even slecht gesteld als met de Amerikaanse. Trump bouwt een muur. Maar wat is een ‘effectieve Europese zuidgrens’? Het bevolkingsaantal van Afrika groeit de komende decennia met de omvang van de huidige Chinese bevolking, 1,4 miljard mensen. De migratiedruk wordt immens. Wil Europa overleven dan zijn voor een effectieve zuidgrens maatregelen nodig die nu nog politiek incorrect klinken: hoge hekwerken, daadwerkelijke uitzetting, migrantenboten terugslepen naar Noord-Afrika waar EU-visa moeten worden aangevraagd, IS in Libië liquideren. Wellicht kan de NAVO onder Amerikaanse leiding Europa een handje helpen.

Europese elites zullen aanvankelijk hun neus optrekken voor ‘President Trump’. Maar een Europa in bestaanscrisis kan zich geen morele arrogantie permitteren. Zelfbehoud is prioritair. Realpolitik vereist daarom goed contact met de Amerikaanse president. Wie dat ook moge zijn.

Volkskrant

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s