Wie Wilders wil bestrijden, zal zijn succes moeten begrijpen

Wilders: Ons Nederland..

 

Voor het eerst merk ik iets van paniek in Den Haag: Wilders kan echt de grootste worden. Ook bij de VVD realiseren ze zich dat het geen gespreid bedje wordt voor Rutte. Andere partijen stijgen nauwelijks in de peilingen. Niets lijkt te helpen in de strijd tegen Wilders. De meeste partijleiders nemen hun toevlucht tot tactiekjes: stem niet op Rutte want dan krijg je Wilders erbij. Verder is er het gebruikelijke verwijt van haatzaaien en racisme, aangemoedigd door de rechtzaak. Het draagt allemaal niet bij aan het begrip. We kunnen allemaal reuze tegen Wilders zijn, maar hem bestrijden zal toch moeten beginnen met zijn succes doorgronden.

Vorige week stond de benarde elite in de krant. Men vindt zichzelf rationeel, maar er wordt niet meer geluisterd. Onderduiken tot betere tijden, is het devies. Dat is wel bang maar niet bescheiden. Bij de elite hebben ze de vooruitgang en de richting van de geschiedenis in pacht. Daar kan de goegemeente wel tegen zijn, maar die is dom. Als bewijs komen de lijstjes langs. Nederland is het land van het beste onderwijs, de beste zorg en de beste pensioenen. Het boze volk is dus verwend en heeft last van ressentiment. Zo wordt Wilders de man van het prefascisme zoals Ter Braak het ooit verwoordde: brullen en in auto’s rijden. Maar voor het begrip is dit alles weinig dienstig.

Buma: Vaderlandsliefde..
Buma: Vaderlandsliefde.. © ANP

Links maakt ervan dat de onderklasse Wilders stemt, omdat het zelf te weinig zijn best heeft gedaan. Het heeft zich laten meeslepen door het neoliberalisme. Of had nooit met de VVD moeten regeren. Dus nu wil links het eigen risico afschaffen of komt er een bankierstaks. Ook hier ontbreekt het idee dat Trump of Wilders zélf iets te bieden zou kunnen hebben. Niet Trump heeft gewonnen, maar Hillary heeft verloren. Die blik kennen we van de PvdA. We hebben wel gelijk, maar we hadden weer eens ruzie of de uitleg deugde niet. In werkelijkheid is de Wildersstem allang niet meer alleen afkomstig uit een vergeten onderklasse. Sinds men zich er niet meer voor schaamt, weten we dat van laag tot hoog PVV kiest.

Voor wie luistert, is de populistische boodschap eenvoudig hoorbaar. Wilders heeft het over ‘ons Nederland’. Trump zei ‘America first’. Britse kiezers wilden ‘take back control’. Wij denken dat het leven om koopkrachtplaatjes draait, maar dat is niet zo. De Britten waren ruimschoots gewaarschuwd voor de economische gevolgen van de Brexit. Het draaipunt was de bekendmaking van de dramatische kwartaalcijfers van de immigratie. De Britten wilden hun land terug.

Het idee ontbreekt dat Trump of Wilders zélf iets te bieden heeft

Populisten hebben geen oplossingen, wordt altijd gezegd. Dat is onzin. Trump wil een muur. Wilders wil grenzen sluiten en minder Marokkanen. Het zijn niet úw oplossingen. Dat is de sleutel: ze vallen buiten het voorstellingsvermogen. In Europa is de gebruikelijke reactie bij tegenvallers om er met verdubbelde energie tegenaan te gaan. Hoe meer burgers zich uitspreken tegen de euro, hoe luider de roep dat we nu moeten doorpakken. Men is blij dat afspraken vastliggen in internationale verdragen, zodat de politiek ervan af moet blijven. Klimaatafspraken, vluchtelingenprotocollen, EU-verdragen – veranderen mag niet. Men ziet niet dat dat juist een aansporing is voor de Trump- of Wilderskiezers. Populisten belichamen nu de maakbare samenleving. Trump wil Amerika groot maken. Zij komen niet met bedrukte gezichten op televisie vertellen dat we helaas met aanslagen moeten leven. Zij zeggen: we gaan er wat aan doen!

Al dertig jaar keren middenpartijen zich tegen het populisme. Tevergeefs. Nu is het zover dat politici met een kosmopolitische droom in de marge zijn geraakt. Dat zei de Britse politicoloog Matthew Goodwin vorige week in de NRC. Hij noemde Hollande en Corbyn als voorbeeld. In Denemarken doet een linkse regeringspartij het dankzij een strak immigratieprogramma nog goed. Goodwin vindt vrij verkeer geen goede basis voor een liberaal en eerlijk Europa. ‘De EU moet veiligheid en houvast bieden, in plaats van grenzeloze vrijheid.’ Hij wil een eind maken aan het verdrag van Schengen – als dat geen radicale breuk is.

Asscher: Patriottisme..
Asscher: Patriottisme.. © ANP

Het populisme heeft zeker naargeestige uitwassen. Wilders’ tweet over Merkel met bloed aan haar handen was weerzinwekkend. Ik kan tegen de middenpartijen alleen maar zeggen: doe het beter. De vraag is welke politici de handschoen durven opnemen. Ik hoop Buma van het CDA. Hij schreef van het voorjaar een artikel over ‘gezonde vaderlandsliefde’. Het kwam hem meteen op een uitbrander van Trouw te staan. Dan de Partij van de Arbeid. Daar is de kakelverse partijleider Asscher op het toneel verschenen met een brief over ‘progressief patriottisme’. Wat zou het betekenen? Hogere belastingen voor liefdevolle zorg. Dat is de progressieve afdeling waarvan niemand opkijkt. En het patriottisme?

Asscher heeft zich stevig uitgelaten over radicale moskeeën, over het Turkse religieministerie Diyanet, over zijn voormalige partijgenoten van Denk. Hij wil aanhaken bij de Britse onlustgevoelens die hebben geleid tot de Brexit, heeft zich zelfs in de ministerraad uitgesproken voor een mini-Schengen. Asscher weet wat er op het spel staat. Maar zijn PvdA is vooralsnog de partij van bed-bad-brood en de uitbreiding van het asielrecht voor kinderen. En politiek heeft Asscher er tot dusver niet van gemaakt. Wat mij betreft is er voor hem maar één kans: die is niet progressief maar patriottisch.

Bron: Volkskrant

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s