Ik heb enorm respect voor mensen die hun nek uitsteken om ondernemer te worden

‘In het buitenland zijn ze jaloers op Nederland’

Interview: John Fentener van Vlissingen

Het botert steeds beter tussen de overheid en het bedrijfsleven, zegt miljairdair John Fentener van Vlissingen, met dank aan de Big Improvement Day. De overgrote meerderheid doet zijn best.

Blijf op de hoogte

Iedere dag rond lunchtijd het belangrijkste nieuws van de ochtend, de mooiste fotografie en het gesprek van de dag? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Miljardair John Fentener van Vlissingen is een positivo. Hij heeft in zijn woonplaats Londen net de film Collateral Beauty gezien, over een reclameman die een zware depressie na de dood van zijn dochter overwint en zijn verwoeste huwelijk repareert. Nu is hij in Nederland voor wat de organisatie afficheert als ‘de meest positieve dag van het jaar’: Big Improvement Day. Elke derde dinsdag van januari treffen toppers uit bedrijfsleven, wetenschap en overheid elkaar ergens in Nederland om te bespreken wat er goed gaat in het land en wat er nog beter kan. Die brainstorm moet iets anders opleveren dan de vaak sombere boodschap op de derde dinsdag van september, Prinsjesdag.

Komende dinsdag wordt de ‘grote verbeterdag’ voor de tiende keer gehouden. John Fentener van Vlissingen vliegt er graag de Noordzee voor over. De 77-jarige zakenman, telg uit het bekende SHV-geslacht en oprichter van reismultinational BCD, was vanaf het begin betrokken bij Big Improvement Day. Maar uitgerekend nu hij komt terugblikken op wat tien jaar positiviteit heeft opgeleverd, overheerst de onvrede in het land. Het populisme rukt op en de ‘boze witte man’ zet de toon.

Het negativisme lijkt hoogtij te vieren.

John Fentener

John Fentener van Vlissingen (Utrecht, 4 maart 1939) is na het overlijden van zijn broers Paul en Frits de laatste nog levende van de oudste generatie Fenteners van Vlissingen. Als enige werd hij ook niet actief in het familiebedrijf SHV, maar begon hij – in 1975 – zijn eigen bedrijf, BCD. Dat (zaken)reisimperium telt inmiddels 13 duizend werknemers in bijna 110 landen, goed voor een omzet van 24,1 miljard euro.

Volgens zakenblad Quote behoort hij met een geschat vermogen van 1,8 miljard euro tot de vijf rijkste Nederlanders. Fentener van Vlissingen maakt zich sterk voor familiebedrijven; hij presenteerde er onder meer een tv-programma over bij WNL. Daarnaast was hij als kunstliefhebber medeoprichter van de kunstbeurs Tefaf in Maastricht. Hij is getrouwd met Marine de Pourtalès en heeft drie kinderen en negen kleinkinderen. Hij heeft diverse goede doelen-stichtingen, waaronder de John and Marine van Vlissingen Foundation, die een deel van de winst van BCD ontvangt.

‘Ach, weet u wat het is? In het buitenland is men jaloers op Nederland. Daar staan ze ervan te kijken hoe fantastisch dit land is. Met een goed sociaal stelsel, met gemiddeld genomen een goede regering, met bijna weer begrotingsevenwicht, met prima wegen en met een luchthaven als Schiphol. Maar wat doen wij? We klagen dat we wel eens in de file staan. We hebben geen idee in wat voor mooi land we leven.

‘In de tientallen internationale vestigingen van BCD houden we elke twee jaar een enquête onder de werknemers. Dan vragen we wat ze van hun chef vinden, van hun salaris, wat er beter zou kunnen, dat soort dingen. De Nederlandse werknemers geven altijd de laagste cijfers. Ze geven een voldoende, dat wel, maar in andere landen is men veel positiever. Daar zijn mensen blijkbaar sneller tevreden. Terwijl Nederland in alle internationale lijstjes in de bovenste regionen staat, of het nu om de zorg gaat, de pensioenen, of de concurrentiekracht.

‘Laatst zei iemand: ‘In de lijst van landen met de meeste zeurende mensen zou Nederland ook aan de top staan’.’

Is gezeur de nieuwe Hollanditis?

‘Dat zou ik ook weer niet willen zeggen. Maar we vinden het blijkbaar wel moeilijk de positieve kant te zien.’

De onvrede heerst niet alleen niet in Nederland. Denk aan de verkiezing van Donald Trump of de Brexit.

‘Ik was verrast door de uitslag van het referendum en vind het besluit ook niet verstandig, maar de Brexit is een reactie op Brussel, dat veel te machtig en bemoeizuchtig is geworden. Waarom zou Europa moeten bepalen wat er wel en niet in een worst mag zitten? Dat kunnen landen zelf wel, met hun eigen cultuur en tradities. Waarom zouden de Britten zelf niet mogen weten of ze links rijden? Brussel is veel te ver gegaan de afgelopen jaren.’

Maar Brussel wil toch niet verbieden dat Britten links rijden? En misschien is het handig dat er Europese regels zijn voor het verpakken van olijfolie. Dat is goed voor de handel.

Natuurlijk, economisch gezien is Europa enorm belangrijk. We kunnen het niet meer in ons eentje. China heeft al tegen de Britten gezegd: als jullie zelfstandig zijn, los van Europa, komen jullie achteraan de rij. Maar Brussel moet zich niet bemoeien met zaken waarover de lidstaten zelf wel kunnen beslissen. Europa is de afgelopen jaren de verkeerde kant op gegaan. Na al die verkiezingen dit jaar, in Nederland, Duitsland en Frankrijk, moeten ze in Brussel de koppen maar eens bij elkaar steken en bepalen hoe het verder moet, met minder bemoeizucht. Ik vind het ook niet kunnen dat een rechter van het Europese Hof in Luxemburg kan beslissen wat er in Nederland gebeurt. Daar moeten we zelf over gaan.’

Hoe kijkt u eigenlijk aan tegen Geert Wilders?

‘Ik ben een democraat. Ik ben het niet met hem eens, maar hij mag zeggen wat hij wil. Ik moet, het is misschien de leeftijd, ook erg wennen aan de verruwing in de maatschappij. Maar inderdaad, de PVV staat bovenaan in de peilingen. Ze zijn sociaal heel links en op het gebied van immigratie extreemrechts. Dat heeft blijkbaar een grote aantrekkingskracht op kiezers.’

Is het de immigratie?

‘Ja. Daardoor voelen mensen zich bedreigd in hun baan en in hun levenswijze. Het gaat ook vaak om economische vluchtelingen, die geen kans maken om te mogen blijven, maar die moeilijk terug te sturen zijn. Gelukkig heeft de deal met Turkije over opvang daar, een Nederlands idee, gewerkt. We zouden dat soort afspraken ook moeten maken met bijvoorbeeld Marokko en Tunesië. Dat zijn vriendelijke landen, daar valt mee te praten. En ze hebben er ook een belang bij, omdat ze er geld mee kunnen verdienen.’

We zouden dat soort afspraken ook moeten maken met bijvoorbeeld Marokko en Tunesië. Dat zijn vriendelijke landen, daar valt mee te praten

Dus de Duitse bondskanselier Angela Merkel zat fout, met haar ‘Wir schaffen das’, een welkom aan de vluchtelingen?

'In het buitenland zijn ze jaloers op Nederland'
© Menno Pelser

‘Zakelijk gezien zat ze fout, dat ziet ze nu zelf ook wel in. Maar het was een emotionele oproep. Merkel komt zelf uit een fout systeem, ze is opgegroeid in de DDR. Daarom heeft ze haar hart laten spreken. Dat vind ik wel weer mooi. Dat doen politici te weinig. En voor echte vluchtelingen moet er in Europa ook altijd een plek zijn.’

Tegenhanger van Prinsjesdag

De ‘positieve tegenhanger van Prinsjesdag’ wordt Big Improvement Day genoemd, want ‘trots zijn op wat goed gaat is niet vanzelfsprekend in ons land’. Op de derde dinsdag van januari bespreken toppers uit bedrijfsleven en overheid wat er nog beter kan in Nederland. Dat moet ‘verfrissende ideeën’ opleveren. Het door pr-bureau Winkelman en Van Hessen bedachte evenement werd in 2008 voor het eerst gehouden. Komende dinsdag is in Den Haag dus de tiende editie. Sprekers zijn, naast John Fentener van Vlissingen, onder andere VVD-prominent En Nijpels en Ali B.

Ondertussen klinkt overal de roep om protectionistische maatregelen, of zelfs het bouwen van een muur langs de grens. Dat is niet goed voor uw BCD, een van de grootste reisorganisaties ter wereld, die het moet hebben van handel.

‘Op mijn leeftijd weet je dat alles in fases gaat. Die muur met Mexico komt er natuurlijk helemaal niet. Dat was verkiezingsretoriek. Weet u wat het is: de consument beslist. Als Amerikanen door protectionistische maatregelen straks 2.000 dollar meer moeten betalen voor hun auto, die misschien slechter gebouwd is, dan zullen ze dat niet pikken. Dan is het snel gedaan met de populariteit van Trump.’

Misschien komt al die onvrede ook wel door de schandalen in het bedrijfsleven, met extreme salarissen en affaires als de sjoemelsoftware bij Volkswagen.

John Fentener van Vlissingen
John Fentener van Vlissingen © Jiri Buller

‘Het jammere van dit soort schandalen is dat mensen denken dat het overal hetzelfde is. Natuurlijk, de pers moet zijn werk doen en dit breed uitmeten. Ik praat het niet goed. Maar 90, 95 procent van het bedrijfsleven maakt er dagelijks het beste van. Net als bij de overheid, daar doet ook de overgrote meerderheid gewoon zijn best. Maar door dit soort affaires denken mensen dat het overal mis is. Dat is niet zo. Volkswagen heeft met software gesjoemeld. Dat keur ik ten zeerste af. Maar dat betekent niet dat ze slechte auto’s maken. Dat heeft de klant blijkbaar ook gedacht, want Volkswagen is het best verkochte merk geworden. Zoals ik al zei: de consument beslist. Het verdwijnen van werk naar lagelonenlanden kun je niet leuk vinden. Maar als de consument niet te veel wil betalen voor een speelgoedauto, dan is het niet anders. Met weer als positief gevolg dat bijna een miljard mensen in opkomende landen als India en China nu een beter leven hebben dan vroeger.’

U ziet het positief in. Ondertussen is er angst in de samenleving over de opkomst van het populisme, over een herhaling van de jaren dertig.

Ik heb enorm respect voor mensen die hun nek uitsteken om ondernemer te worden

‘Ik maak me ook weleens zorgen, maar in dat scenario geloof ik niet. Ik geloof dat we daar toch van geleerd hebben. Dat zag je bij de ondergang van Lehman Brothers, het begin van de kredietcrisis. Daar is niet nationalistisch op gereageerd. Het was pijnlijk en moeilijk, maar dat probleem hebben we met elkaar opgelost.’

Maar heeft Big Improvement Day in die tien jaar ook wat opgeleverd?

‘Zeker. Ik denk dat de relatie tussen overheid en bedrijfsleven de afgelopen tien jaar ondanks alles sterk is verbeterd. Tien jaar geleden hadden zij tegengestelde belangen. Nu trekken ze samen op. Dat blijkt onder meer uit de steun voor startende ondernemingen en veel van de projecten op het gebied van verduurzaming.’

Er zullen mensen zijn die zeggen: hij heeft makkelijk praten. Hij is miljardair en woont in Londen.

‘Ik heb enorm respect voor mensen die hun nek uitsteken om ondernemer te worden. Mensen die, terwijl ze ook voor een baan hadden kunnen kiezen, een tweede hypotheek op hun huis nemen om een eigen bedrijf op te zetten. Dat kan ik hen nooit nazeggen. Mijn familie was al vermogend en ik had al een geprivilegieerde achtergrond. Maar ik heb van mijn vader geleerd dat je daar wel iets mee moet doen. Ik ben een bedrijf begonnen, dat met vallen en opstaan gelukkig heel succesvol is geworden.

‘Geld maakt wel verschil, want ik heb geen persoonlijke financiële risico’s hoeven nemen, maar ik had ook op het strand kunnen gaan liggen. Dat heb ik niet gedaan. Dan had ik me trouwens ook doodverveeld.’

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s