Advocaat Ficq: ‘Ik was een Marokkanenhoer. Het doet me niks’

Interview Bénédicte Ficq

Het gerechtshof in Amsterdam oordeelde vandaag dat Badr Hari zich schuldig heeft gemaakt aan een serie mishandelingen in het Amsterdamse uitgaansleven. Lees dit eerder gepubliceerde interview met zijn advocaat Bénédicte Ficq over de beschuldigingen dat ze een ‘maffiamaatje’ zou zijn en hoe het is om Hari te verdedigen.

CV

1957 Geboren in Goirle.

1970-1977 Atheneum in Maastricht.

1977-1985 Studie rechten in Groningen.

1986 Werkzaam op kantoor Van Asperen, De Roos en Pen in Amsterdam.

1992 Oprichting eigen bureau met Nico Meijering en Leon van Kleef.

Bénédicte Ficq is getrouwd met historica en Oranje-biograaf Dorine Hermans. Ze hebben een zoon en een dochter.

Bénédicte Ficq (58) verdedigde kickbokser Badr Hari, die werd vervolgd wegens een reeks mishandelingen in het Amsterdamse uitgaanscircuit. Ze verbrak de banden met hem en herstelde ze anderhalve week later. Ze was de raadsvrouw van Adil A., die terechtstond voor een dubbele liquidatie in de Staatsliedenbuurt. Ze stond de nabestaanden bij van de overvallers die werden doodgeschoten toen ze de juwelierszaak Goldies in Deurne probeerden te beroven.

Ziehier de wapenfeiten. Het hof veroordeelde Hari tot een zwaardere straf dan de rechtbank had opgelegd. Adil A. kreeg levenslang. De poging om de juweliersvrouw te vervolgen, mislukte.

Was dit een jaar van nederlagen?

‘Als advocaat denk je niet in dat soort termen.’ Ze schuift eerst een stapeltje boeken over rechtspraak op de tafel in de woonkamer terzijde. Ze zijn van haar zoon en dochter, de kinderen van haar en haar partner, historica Dorine Hermans. ‘Ze doen allebei rechten. Ik ben er verbaasd over, ze zijn nu al veel gemotiveerder dan ik op die leeftijd was. Ik heb in Groningen het eerste jaar drie keer overgedaan. Ik was met heel andere dingen bezig dan studeren.’

Met het arrest voor Badr Hari en de uitslag van de juridische procedure volgend op de gewapende overval in Deurne kan ze leven. ‘Sterker, niemand, echt niemand had verwacht dat Badr er met twee jaar cel, waarvan tien maanden voorwaardelijk, vanaf zou komen. Dat is goed afgelopen. Maar het vonnis voor de liquidaties in de Staatsliedenbuurt ervaar ik als zeer onterecht. Die jongen had niet veroordeeld mogen worden. Godzijdank is het een tussenstation, het hoger beroep loopt. Je moet er niet aan denken dat hij definitief een ticket naar de dood krijgt uitgereikt.’

Advocaat Ficq: 'Ik was een Marokkanenhoer. Het doet me niks'
© Valentina Vos

In het halletje van haar woning staat de vouwfiets waarmee ze elke dag naar Amsterdam rijdt. Het vertrekpunt dient onvermeld te blijven. ‘Het is toch een raar beroep, advocaat. Iemand – een reaguurder of een getuige die ik oproep – kan het zomaar ineens op je gemunt hebben.’ Ze is verslaafd aan de tochtjes naar het werk op de Brompton. Goed voor de geest. Vastgelopen gedachten worden ineens vloeibaar. Onderweg houdt ze de iPhone onder handbereik om invallen in te spreken. Er zijn er altijd minstens drie als ze op haar bestemming aankomt.

Eindpunt is het bureau dat Ficq sinds 1992 deelt met haar collega’s Nico Meijering en Leon van Kleef; vierde partner Marnix van der Werf kwam er later bij. Het huidige pand, waar medewerkers hun voertuigen op het binnenplein zodanig parkeren dat bezoekers goeddeels buiten het zicht van voorbijgangers blijven, staat te boek als het liquidatiekantoor. Nogal wat cliënten worden beticht van betrokkenheid bij afrekeningen in het criminele circuit.

Wat maakt jullie zo populair in die kringen?

‘We zijn bikkelaars. We zijn kritisch. Op het Openbaar Ministerie. Op de politie. Ik denk dat cliënten dat weten.’

Dat levert het kantoor ook kritiek op. Jullie zijn er vooral op uit het OM en de politie verdacht te maken. Maffiamaatjes, zei misdaadverslaggever John van den Heuvel ooit.

Het is een hardnekkig misverstand te denken dat wij binnenlopen op dit soort cliënten

‘Als we de vinger weten te leggen op onvolkomenheden of onregelmatigheden, gebruiken we dat. Dat is ons werk. Je komt er bijvoorbeeld achter dat ontlastende verklaringen buiten het dossier zijn gehouden. Dat soort dingen gebeurt. Daar word je wantrouwig van. Je merkt dat het OM onder spanning staat – dan gaat er wel eens iets mis. Bij het Passageproces, over de reeks liquidaties in de Amsterdamse onderwereld, zaten er voortdurend vijf officieren van justitie. Vijf! Dat zegt iets over het prestige dat aan zo’n proces hangt. Natuurlijk is er politieke druk om kopstukken veroordeeld te krijgen. Justitie gaat tot de randen van de wet en soms erover. Kijk naar de pogingen verdachten veroordeeld te krijgen door kroongetuigen in te zetten. Dat zijn bepaald geen kleine visjes, het zijn zelf zware verdachten. Het is opportunisme. Iemand als Fred R. werd in het Passageproces in eerste aanleg nog bij de strot gegrepen door het OM. Een onbetrouwbare rat was het. Als kroongetuige geldt hij ineens als de verlosser. Zoiets is voor ons een gruwel. Als Van den Heuvel ons maffiamaatjes noemt, is dat voor zijn rekening. Laat maar. Ik weet hoe wij werken en willen werken.’

De suggestie van maffiamaatje is ook dat het lucratieve handel is.

‘Bijna 80 procent van wat we doen, is pro deo. Ook voor die zware jongens, ja. Als ze in beeld zijn, worden ze meteen financieel lamgelegd. Op alle fondsen, als die er al zijn, ligt beslag. Het is een hardnekkig misverstand te denken dat wij binnenlopen op dit soort cliënten.’

Waar komt dat door?

Geld, status en roem zijn verkeerde drijfveren. Het is een ploetervak

Advocaat Ficq: 'Ik was een Marokkanenhoer. Het doet me niks'
© Valentina Vos

‘Ik ben bang dat het nog steeds een erfenis is van Bram Moszkowicz. Die etaleerde de weelde die zou horen bij de strafrechtadvocatuur. Daar ergerden wij ons helemaal kapot aan. Er was geen leedvermaak toen hij kopje onder ging, maar we dachten wel: hè, hè, eindelijk. Ook iemand als Theo Hiddema gaat er maar mee door. Geld, status en roem zijn verkeerde drijfveren. Het is een ploetervak. Daar komt nog bij dat de gesubsidieerde rechtshulp steeds verder wordt afgebroken. Daar maak ik me grote zorgen over. Er hoort een fatsoenlijke vergoeding voor de verdediging te zijn. We maken mee dat je de pleitnota nog moet gaan schrijven en de Raad voor de Rechtsbijstand, die de vergoedingen vaststelt, meldt dat het geld op is. Of je krijgt maar 24 uur betaald voor een gecompliceerde moordzaak, louter op basis van de dikte van een dossier. Dan krijg ik een rood waas voor de ogen. Je hebt je verantwoordelijkheid tegenover je cliënt. Maar het moment nadert dat we cliënten moeten gaan weigeren omdat we het ons niet meer kunnen veroorloven. Dat staat haaks op wat we willen bieden. We zijn liefhebbers, we willen verdachten verdedigen. Het is het frustrerendste onderdeel van mijn werk. Als ik de Staatsloterij zou winnen, zou ik de prijs besteden aan pro-deozaken. Nooit meer iets met de Raad te maken. Heerlijk lijkt me dat.’

U stond door de verdediging van Badr Hari ineens zelf in de schijnwerpers. Hoe heeft u dat ervaren?

Bij RTL Boulevard blijk ik voortdurend afgezeken te zijn

‘Als irritant. De roddelpers stortte zich er op, dat had ik nog niet eerder meegemaakt. Bij RTL Boulevard blijk ik voortdurend afgezeken te zijn. Bij zittingen stormden verslaggevers, fotografen en cameraploegen als een bijenzwerm op me af. Bizar. Het was misschien wel de lichtste zaak in mijn dossierkast, maar de aandacht was met afstand het grootst. Ik heb het aantal optredens op tv beperkt gehouden: één keer bij Knevel & Van den Brink en twee keer bij Pauw. Dat was in vier jaar tijd. Ik vond dat ik iets moest doen om het beeld bij te stellen. Mijn cliënt werd door de aangevers en de media als een monster neergezet.’

Het was een goede jongen, zei u, met prachtige handen. Pianovingers.

‘Dat is een uitlating, die had ik nooit moeten doen. Ik verwonderde me over de vorm van zijn handen. Die paste niet bij een kickbokser. Daar word je dus op geframed. Het leek alsof ik hem daarmee heilig verklaarde.’

Ik was een Marokkanenhoer. Een lelijke linkse heks. Nou, prima. Het doet me niks

Max Pam schreef in deze krant dat het een uitlating was die past bij een verliefd schoolmeisje.

‘Ik heb van alles over me heen gekregen. Ik was een Marokkanenhoer. Een lelijke linkse heks. Nou, prima. Het doet me niks. Echt niks.’

Beseft u dat u met zo’n vergoelijkende opmerking de mensen kwetst die hij mishandelde?

‘Ik wil nooit leed toevoegen, natuurlijk hou ik rekening met gevoelens van slachtoffers. Achteraf moet ik wel vaststellen dat ik dat soort opmerkingen beter niet meer kan maken. Ik moest me sindsdien voortdurend voor die uitlating verdedigen. De buitenwacht ziet in mijn cliënt een flat character: hij deugt niet. Ik zie een round character: iemand heeft meerdere kanten. Maar die nuance laat zich niet vangen in een enkele quote. De poging daartoe is mislukt. Zoiets ga ik niet meer doen.’

In de rechtszaak over de liquidaties in de Staatsliedenbuurt

Advocaat Ficq: 'Ik was een Marokkanenhoer. Het doet me niks'
© Valentina Vos

…’Daar ga ik niks over zeggen. Er loopt een hoger beroep.’

…bestond het idee dat u zich makkelijk voor het karretje van uw cliënt liet spannen. Zijn vingerafdrukken en dna op een van de gevonden wapens bijvoorbeeld zouden daarop zijn beland tijdens een seksspelletje in het verleden, waarbij per ongeluk is geschoten. Het leek me allemaal zo vergezocht.
‘U was niet bij de zitting. Dan kun je het niet beoordelen. Ik heb daar zes uur gepleit. Alles is daar in context voorbij gekomen. Dan ga ik nu niet meer in op een of twee feiten. Laat ik dan toch volstaan met twee opmerkingen: de vrouwelijke getuige heeft het verhaal onder ede bevestigd en vaststaat dat het gebruik van dit wapen niet te koppelen is aan de schietpartij.’

Wat doet u in het algemeen als u het idee heeft dat een cliënt u iets op de mouw speldt?

‘Die vraag kan ik alleen beantwoorden als duidelijk is dat er geen koppeling bestaat met het voorgaande. Dit gaat niet meer over de Staatsliedenbuurt, toch?’

Akkoord.

Ik durf te stellen dat ik in de werkrelatie altijd de baas ben

‘Als ik het idee heb dat een cliënt een verhaal verzint, dan zal de rechter dat gevoel ook krijgen. Ik zal hem krachtig ontraden een onzinverhaal op te voeren. Ik durf te stellen dat ik in de werkrelatie altijd de baas ben. Als hij het desondanks wil doorzetten, zal ik hem wijzen op de schade die hij zichzelf toebrengt. Heel soms zal ik hem dan adviseren een andere advocaat te nemen. Ik doe niks contrecoeur. Ik ben de specialist, ik beslis, uiteraard in overleg. Je moet geen route inslaan die alleen maar onheil brengt.’

U wist in september te voorkomen dat Badr Hari in voorlopige hechtenis werd genomen: hij moest vechten op een toernooi in Marrakech. Snel bleek dat hij daarvoor al zijn deelname had afgezegd. U legde zijn verdediging neer. Belazerde hij u?

‘Iedereen die hier naar vraagt, linksom of rechtsom, krijgt hetzelfde antwoord: ik doe hier geen mededelingen over. Ook op de volgende vraag, namelijk waarom niet, ga ik niks zeggen. Dat geldt ook voor de dan vaak volgende suggestieve vraag – namelijk dat het een gezamenlijk opzetje was.’

Verbreekt u altijd de banden met een cliënt als u ontdekt dat u belazerd wordt?

‘Die vraag kan ik niet in het algemeen beantwoorden. Iemand kan bijvoorbeeld liegen over zijn betrokkenheid bij een strafbaar feit. Dat hoort er in ons vak gewoon bij. Ik heb wel eens iemand vrij gekregen die later zei dat hij het toch gedaan had. Het was aan het begin van mijn loopbaan, ik had toen nog de illusie dat cliënten altijd volstrekt open tegen mij waren. Het was een volwassenwordingsmomentje.’

Uit Marokko kwamen sinds het arrest weer twee meldingen over incidenten met hem. Belt u hem dan op?

‘Ik heb me er niet in verdiept. Of ik hem wel of niet bel, behoort tot de geheimhouding tussen mij en mijn cliënt.’

Hij poseert op foto’s vrolijk bij het zwembad met zijn vriend Ronaldo in zijn armen. Always there to pick you up, bro. Wat denkt u dan?

‘Ik denk daar niks bij. Het is voor het vervolg in de zaak, de cassatie, volstrekt irrelevant. Ik kan me niet voorstellen dat de leden van de Hoge Raad geïnteresseerd zijn in die foto’s.’

Weet u zeker dat hij bij een bevestiging van de straf naar Nederland komt om die uit te zitten?

‘Absoluut. Dat heeft hij toegezegd.’

Er was verbazing toen u probeerde een vervolging te bewerkstelligen van de juweliersvrouw uit Deurne die de twee overvallers doodschoot. Wie zelf gewapend en met geweld een zaak binnendringt, loopt op z’n minst een zeker risico.

Advocaat Ficq: 'Ik was een Marokkanenhoer. Het doet me niks'
© Valentina Vos

‘Ik vind dat elke zaak waarin illegaal vuurwapengebruik heeft geleid tot dodelijke slachtoffers, moet worden voorgelegd aan een onafhankelijke rechter. Daar hebben nabestaanden recht op. Maar ook verdachten hebben er belang bij dat een rechter vaststelt of de eigenrichting gerechtvaardigd was.

‘De ouders, de broers en de zussen van mijn cliënt vroegen een oordeel over wat zich daar heeft afgespeeld. Ze hebben de beelden gezien. Er zijn later nog pogingen ondernomen om tot een gesprek te komen met de juweliersvrouw, maar dat is er niet van gekomen. Dat was een gemiste kans, ik sluit niet uit dat het niet tot een verzoek om vervolging was gekomen. Ze hadden er misschien mee kunnen leven. Maar laat duidelijk zijn: het was niet de wens van de nabestaanden dat die vrouw de gevangenis in moest. Ze wilden een toetsing. Maar ook die nuance haalde nooit het voetlicht. Op internet, op de sociale media, ging het weer los en ik was weer de kwaaie pier. In deze zaak ben ik er wel van overtuigd dat de verontwaardiging anders was geweest als de overval zou zijn gepleegd in een woning waar, ik noem maar iets, hennep werd geteeld. Deze publiciteitsbom had ook te maken met het feit dat het ging om hardwerkende, eerzame, Hollandse burgers. Als het henneptelers waren geweest, was het een stuk stiller gebleven.’

Het verkeerde moment, de verkeerde plaats, de verkeerde persoon en ineens kan het misgaan

Wat fascineert u zo in moord en doodslag?

‘Ik ben verzot op de technische kanten van de zaak. Dna, het sporenonderzoek, het kan doorslaggevend zijn. Natuurlijk is het ook de psyche. Het contact met de cliënt vind ik ongelooflijk boeiend.’

Wat heeft het u geleerd, de afgelopen dertig jaar?

‘Ik kom totaal verschillende vogels tegen. Psychopaten en doodnormale burgers. Bijna iedereen kan verdachte worden in een levensdelict. Het verkeerde moment, de verkeerde plaats, de verkeerde persoon en ineens kan het misgaan.’

Vraagt u altijd of uw cliënt het gedaan heeft?

‘Vrijwel altijd. In een enkel geval voel je intuïtief aan dat het geen zin heeft. Soms vraag je het gewoon niet. Als iemand in een waan heeft gehandeld, bijvoorbeeld.’

Ligt u er wel eens wakker van?

‘Ja. Wat me altijd bij is gebleven, is een zaak die al vroeg op mijn pad kwam: een jongen vermoordde op gruwelijke wijze een bekende. Hij was zwaar getraumatiseerd in zijn jeugd. Een dieptriest verhaal. Hij wilde weten hoe het was, iemand doden. Hij voelde er niets bij.’

Bespreekt u zoiets thuis?

‘Nee. Het klankbord voor mijn werk is mijn kantoor. Thuis is thuis. Ik kan goed zwijgen. Ik denk dat mijn gezin vaak in de krant moet lezen waarmee ik bezig ben. Het zijn geen babbelonderwerpen.’

Zijn er zaken die u niet zou doen?

Ik zou geen terreurverdachten willen bijstaan

‘Ik zou geen terreurverdachten willen bijstaan. Ik zou de gedachte onverdraaglijk vinden dat ik iemand met succes heb verdedigd die later uit overtuiging een aanslag pleegt. Ik moet er niet aan denken dat ik daar een bijdrage aan zou hebben geleverd.’

U kunt ook een verdachte van een moord vrijpleiten en vervolgens meemaken dat hij alsnog iemand ombrengt.

‘Het is onvergelijkbaar. Dat gaat over al of niet gepleegde feiten. Zo’n proces tegen jihadisten zijn overtuigingszaken. Hun opvattingen staan volkomen haaks op de mijne. Ik zal ze niet kunnen bijstaan. Ik maak me echt zorgen over de dreiging die ervan uit gaat.’

Maar ook zij hebben recht op een advocaat.

‘Zeker. Iemand moet het doen. Maar mijn keuze is het niet te doen.’

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s