Witte Huis: ‘Wie heeft hier de leiding?’

Vertrek Michael Flynn onderstreept chaotische eerste weken Trump

Het vertrek van veiligheidsadviseur Michael Flynn onderstreept de wanorde in het Witte Huis tijdens de eerste weken van president Trump.

De meeste leden van de Trump-entourage in en rond het Witte Huis zullen niet zo heel rouwig zijn om het vertrek van Mike Flynn. Als islamofobische samenzweringstheoreticus had hij een onhoudbare relatie met de realistische ministers Mattis van Defensie en Tillerson van Buitenlandse Zaken, als vriend van de Russen loog hij tegen vicepresident Mike Pence, als ontslagen spionagedirecteur maakte hij ruzie met de inlichtingendiensten, en als wantrouwige leider van de National Security Council dreigde hij met een intern onderzoek om lekkende medewerkers op te sporen.

Zelfs de president was geïrriteerd geraakt. Flynn, die tijdens de campagne nog zo loyaal ‘lock her up’ had geschreeuwd, was volgens Trump nu een ‘bazig’ figuur die ‘te veel praatte’, tekende The New York Times op uit de mond van medewerkers. En dan had hij ook nog een zoon die nog erger was (en in december al ontslagen werd uit de transitiestaf). Zelfs onder de outsiders was Flynn een outsider.

Maandagavond vertrok Flynn, nog geen vier weken na zijn aanstelling. Trump heeft een tijdelijke vervanger benoemd, maar het betekent dat de positie van Nationaal Veiligheidsadviseur, een van de belangrijkste medewerkers van de president, weer vacant is. Het betekent ook dat Trumps personeelsbeleid op zijn zachtst gezegd niet feilloos is geweest. Optimisten zeggen dat het alleen maar beter kan worden. Pessimisten vrezen dat het met Trump zelf te maken heeft.

Impulsiviteit

Reince Priebus.
Reince Priebus. © EPA

Het ontslag van Flynn laat hoe dan ook opnieuw de chaos zien die het Witte Huis in Trumps eerste weken kenmerkt. Enige frictie is gebruikelijk, met het aantreden van een nieuwe president, maar het gebrek aan ervaring, de impulsiviteit, de onderbezetting, de interne competitie, de leugens en de liefde voor disruptie van sommige hoofdrolspelers in het Witte Huis maken de wanorde dit keer nog groter.

Neem de communicatie rond het vertrek. Tijdens een persconferentie met de Canadese premier Trudeau maandag wist Trump het onderwerp Flynn nog te vermijden door geen beurt te geven aan kritische journalisten. Daarna, zo schrijft The Washington Post, bleven verschillende journalisten tachtig minuten voor de deur van woordvoerder Sean Spicer hangen om hem te vragen naar de positie van Flynn. Spicer gaf geen commentaar. Stafchef Reince Priebus liep langs, maar gaf ook geen commentaar. Toen verscheen adviseur Kellyanne Conway op televisie, die zei dat Flynn nog het volste vertrouwen van de president had. Daarna kwam Spicer naar buiten, die juist zei dat de president zich aan het beraden was. Weer een paar uur later was Flynn verdwenen.

Verschillende medewerkers die verschillende boodschappen naar buiten brengen: het laat zien dat de wereld van Trump uit verschillende werelden bestaat. Trump houdt van onderlinge competitie tussen zijn ondergeschikten, omdat die het beste in hen naar boven zou halen. Hij is daarin niet alleen: ook de presidenten Ford en Carter bedienden zich in de jaren zeventig van deze strategie van een ‘wiel met spaken’. Het leidde tot felle interne gevechten tussen de verschillende facties.

Trump houdt van onderlinge competitie tussen zijn ondergeschikten

Strijd om aandacht

In het Witte Huis van Trump is de concurrentie vooral een strijd om aandacht en bevestiging. Wie heeft het oor van de president? Dat leidt tot vertoningen zoals afgelopen zondag, toen adviseur Stephen Miller met een uitgestreken gezicht allerlei ongegronde beweringen van de baas herhaalde. Het was een teken van loyaliteit: wie de alternatieve waarheden van de president zo hard kan verdedigen, heeft weinig andere werelden om naar terug te keren. Trump complimenteerde hem uitvoerig.

De belangrijkste scheur door het Witte Huis loopt ook door Trump zelf. Hij is de outsider die zich opwierp als de verdediger van de witte onderklasse, maar ook de insider die de kapitalistische belangen van de klassieke Republikeinen behartigt. In zijn staf wordt de ene groep vertegenwoordigd door Steve Bannon, de populistische chefstrateeg die onder meer de bedenker was van het inreisverbod, de andere door Priebus, de partijbons die nu chefstaf is. Daartussen zweeft Jared Kushner, Trumps schoonzoon, een pragmaticus die ook de familiebelangen in het oog houdt.

Wie heeft hier de leiding?, vroeg Paul Ryan, de Republikeinse partijleider vorige maand toen een delegatie met deze mannen, aangevuld met Miller en Conway, bij hem langsging om wetgevende prioriteiten te bespreken. Hij kreeg geen antwoord, aldus The Washington Post.

Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, bij zijn beëdiging als senior-adviseur.
Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, bij zijn beëdiging als senior-adviseur. © AFP

Ryans vraag is lastig te beantwoorden. Kushner, in eerste instantie gezien als invloedrijkste man achter de schermen, is wat op afstand komen te staan; hij en zijn vrouw Ivanka zouden het uitgaansleven van Washington hebben ontdekt. Bannon was de man van de eerste weken, maar hij en zijn medestander Miller kregen veel kritiek te verduren na de overhaaste invoering van het inreisverbod. Bovendien klaagde Trump dat hij slecht was voorgelicht over een door hem getekend decreet waarmee hij Bannon een plek gaf in de Veiligheidsraad.

Priebus nam daarop het initiatief, en stelde een tienpuntenplan op om de besluitvoering en de communicatie daarover te structureren. Daarmee lijkt hij de situatie te willen normaliseren – normaal gesproken is de chefstaf degene die de toegang tot de president controleert, en dus degene met de sleutel tot de macht. Maar die consolidatiepogingen kunnen hem ook de kop kosten. Fanatieke Trump-aanhangers, toch al wantrouwig tegenover de Republikeinse partij, verdenken Priebus ervan het lek te zijn waarop journalisten de verhalen over de intriges in de West Wing baseren. En dit weekend pleitte Chris Ruddy, de baas van de conservatieve zender Newsmax, in een interview op CNN na een gesprek met Trump voor het lozen van Priebus.

De president is ontevreden

Volgens de website Politico gaat Trump de laatste dagen regelmatig te rade bij oude New Yorkse kennissen zoals Ruddy en collega-vastgoedinvesteerder Stephen Schwarzman. Zelfs Chris Christie, de gouverneur van New Jersey die moest vertrekken op last van Kushner, is weer in beeld gekomen. De president is ontevreden, zei een van de oude vrienden tegen Politico. ‘Voor het einde van de zomer verwacht ik een nieuwe verandering. Of eerder.’

Volkskrant

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s