Maandenlang gestechel over alles behalve iets met Wilders …………..

Coalitievorming moeizaam door versplinterd politiek landschap

Op weg naar een lange formatie

Op het Binnenhof groeien de zorgen over de onstuitbare versplintering van de politiek. De grootste partij is na 15 maart waarschijnlijk kleiner dan ooit. Valt er straks nog een coalitie te vormen?

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra kan zijn cynisme nauwelijks verbergen als hij vragen krijgt over de komende formatie. ‘Ik ben al blij als er een coalitie komt’, zei hij eerder deze campagne al. ‘Ik ben er vrij wanhopig in.’

De VVD’er staat niet alleen. Een blik op de peilingen leidt bij de meeste insiders op het Binnenhof tot vergelijkbare verzuchtingen. De versplintering lijkt niet meer te stuiten. Grote partijen worden kleiner, kleine partijen groter.

De Partij voor de Dieren, SGP, 50Plus en GroenLinks staan op winst – allemaal bewegingen die nog nooit in de regering zaten. Nieuwe splinters zijn inmiddels al weer in de maak. PvdA-afsplitsing Denk, Forum voor Democratie van Thierry Baudet, de Piratenpartij van Ancilla van de Leest en Jan Roos’ VNL: ze mogen allemaal nog hopen op een zeteltje, of zelfs meer.

De formateur wacht hoe dan ook een huzarenklus

Traditionele partijen betalen de prijs. Na het CDA, dreigt nu ook het einde van de PvdA als brede volkspartij. De VVD kan het gat van de oude bestuurderspartijen niet vullen. Mark Rutte moet zelfs vrezen dat zijn eigen record uit de boeken gaat: in 2012 was de VVD met 31 zetels en slechts 20,5 procent van de stemmen de kleinste grootste partij ooit. Vooralsnog komt geen enkele partij in de buurt van dat aantal.

De formateur wacht hoe dan ook een huzarenklus. Het minst gecompliceerd lijkt een coalitie van VVD, CDA en D66 en ChristenUnie – stabiele partijen die weten wat regeren inhoudt. Klein detail: die combinatie komt vooralsnog niet boven de 76 zetels uit in de peilingen.

Coalitievorming moeizaam door versplinterd politiek landschap
© De Volkskrant

Hobbels

Zelfs als de uitslag meevalt, zijn er nog genoeg hobbels. Vooral bij D66 is het enthousiasme gering voor een kabinet met een christelijk randje. Pechtold heeft een speerpunt gemaakt van medisch-ethische thema’s, zoals stervensbegeleiding bij een voltooid leven. De ChristenUnie wil dat juist tegenhouden. Als de SGP ook nog nodig is als gedoger of coalitiepartner, komt Pechtold helemaal in gewetensnood. De afgelopen jaren is er samengewerkt met de mannenbroeders van Kees van der Staaij, maar alleen bij financiële thema’s. Nu de economie aantrekt, spelen die juist een kleinere rol.

VVD en CDA hebben andere zorgen. Zij vrezen dat Jesse Klaver van GroenLinks een sleutelrol krijgt. Onwaarschijnlijk is dat niet. De SP heeft van de marktwerking in de zorg een breekpunt gemaakt en is daardoor een onwaarschijnlijke regeringspartner. De PvdA wacht straks het grote wonden likken.

De blikken gaan dan al snel richting Klaver, maar rechts krijgt alles behalve warme gevoelens van de ‘Jessias’. Zijn vergroeningsagenda staat mijlenver af van de programma’s van VVD en CDA. Hetzelfde geldt voor het asiel- en immigratiebeleid. GroenLinks heeft bovendien een geschiedenis van interne strubbelingen en verdeeldheid. Kan zo’n partij compromissen wel aan?

Om de puzzel nog moeilijker te maken, wil Klaver er zelf ‘alles’ aan doen om de VVD buiten een kabinet te houden. Hij wil een centrum-linkse coalitie met CDA, D66, PvdA en SP. Het probleem is alleen dat CDA-leider Sybrand Buma bij het horen van zo’n verbond kijkt alsof hij een wortelkanaalbehandeling moet ondergaan. Buma vindt D66 al te links, om nog maar te zwijgen van SP en GroenLinks. ‘Deze coalitie gaat er niet komen’, verkondigde de CDA-leider eerder bij het RTL-debat in de Rode Hoed.

Formatie

Het ontbreken van een dwingende deadline wordt gezien als een nadeel

Blijft de vraag: Welke coalitie dan wél?

Iedereen rekent op een lange, lange formatie. In 2012 zette de financiële crisis de formatie onder tijdsdruk. Nu is eerder het tegenovergestelde het geval. Hoe langer de formatie duurt, hoe beter het is voor de overheidsfinanciën. Extra geld uitgeven kan pas als er een nieuw kabinet zit.

Het ontbreken van een dwingende deadline wordt gezien als een nadeel. Zonder externe druk is het voor partijen moeilijk om pijnlijke concessies te verkopen aan de eigen achterban. Veelzeggend genoeg valt in de Haagse wandelgangen heel soms al het v-woord. De nucleaire optie als de puzzel echt te moeilijk blijkt: nieuwe verkiezingen.


Het kiezersonderzoek: partijen moeten zich op hun eigen achterban richten

Het is partijen deze campagne niet gelukt zich inhoudelijk te onderscheiden, blijkt uit Volkskrant-onderzoek. Daardoor wisselen kiezers weinig van partij en zal stemmotivatie het verschil maken.

‘Als je mensen wegzet als deplorables duw je ze richting noodrem’

Lodewijk Asscher (1974) gelooft in een zege van zijn PvdA, maar een nederlaag komt dichterbij. ‘Veel linkse kiezers komen uiteindelijk niet van de bank.’

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s