Dijkhoff zat in College Tour maar mat naast Twan Huys…

 

…. zelfs zijn gilet oogde vermoeid

Tv-recensie Frank Heinen

Waar Klaas Dijkhoff bij College Tour een uitgebluste indruk maakte, babbelde Rutte bij WNL vrolijk overal omheen.

Dijkhoff is de maestro van het understatement. Dat talent maakt van hem een graag geziene gast op tv en (dus) een van de populairste politici van het land. Zijn opgang vertoont gelijkenissen met die van Bart de Wever, de Belgische Vlaams-nationalist die evenals Dijkhoff een seizoen lang excelleerde in De Slimste Mens. De Wevers beschuitdroge oneliners waren tien jaar geleden al even moeilijk te weerstaan als die van Dijkhoff nu. Zo komisch kwam De Wever destijds uit de hoek dat hij, onder dekking van nationale lachstuipen, een van België’s machtigste politici werd.

Dijkhoff leek op koers te liggen voor een vergelijkbaar traject. Gisteren echter verstomde het gelach, even. Dijkhoff maakte bij College Tour een uitgebluste indruk, zelfs zijn gilet oogde vermoeid. De scherpzinnigheden waren er nog wel, maar wat Dijkhoff nu wilde, wat hem nu werkelijk aan het hart ging en wat het probleem was met zijn partijgenoten; die vragen bleven onbeantwoord door het gesprek zoemen.

‘Ik wil wat ik denk dat goed is voor Nederland dichterbij brengen.’

Wat dat dan was, dat goeie, bleef vaag.

wat Dijkhoff nu werkelijk aan het hart ging bleef onbeantwoord door het gesprek zoemen

De onverdroten doorbabbelende premier ontweek de tackles zonder zichtbare inspanning

Later op de VVD-avond zat de premier (‘Mark’, voor interviewer Rick Nieman) in WNL op Zondag. Een vol uur. Een uur van ‘goed hier te zijn’, ‘waanzinnig’, ‘fantastisch’, ‘kanjer’ (Zijlstra) en ‘heerlijk’ (alle olympische medaillewinnaars). Het ging over de plateauzolen van Sarkozy, over Angela Merkel met een reddingsvest en over welk Indonesisch restaurant in Den Haag nou het beste is. Nieman – die scherper was dan vorig jaar tijdens zijn Wilders-debacle, maar die met al zijn ge-Mark en getutoyeer elke in potentie kritische opmerking kapotjovialiseerde – zette wat voorzichtige tackles in (sleepwet, Groningse gasboringen), maar de onverdroten doorbabbelende premier ontweek ze zonder zichtbare inspanning. Op die momenten krijg ik altijd heimwee naar Sven Kockelmann en zijn als live-interviewprogramma vermomde freefightshow Oog in Oog.

Nieman vroeg Rutte ook of Dijkhoff al klaar was om het van hem over te nemen. Rutte antwoordde: ‘Klaas is echt… ik denk dat veel mensen dat herkennen… heel trots dat hij daar zit.’ En even keerden de gedachten terug naar de beoogde opvolger, en aan hoe mat die naast Twan Huys had gezeten. Een echt mens, met dezelfde gedoetjes als iedereen.

Advertisements

Oud-ambassadeur VS in Moskou juicht aanklacht Mueller toe…

 ‘Ze zullen zien hoe goed we ze volgen’

Michael McFaul noemt aanklacht ‘beste Amerikaanse afschrikking’

De aanklacht van speciaal onderzoeker Mueller tegen dertien Russen om inmenging in de Amerikaanse verkiezingen is het juiste signaal aan Moskou, vindt de ex-topdiplomaat.

Hoe interpreteert u de aanklacht?

Landen moeten niet proberen de verkiezingen in andere landen te beïnvloeden, punt

Michael McFaul

‘Het bevestigt hoe grondig Mueller en zijn team te werk gaan. Het is ook een signaal dat hij nog lang niet klaar is. In de aanklacht, die ik helemaal heb gelezen, zitten hints dat er nog meer gaat gebeuren. Ik ben onder de indruk van de gedetailleerdheid ervan. Dat toont dat onze inlichtingendiensten hard werken en dat zou de aandacht moeten trekken van om het even wie, inclusief de Russen, die onze verkiezingen wil beïnvloeden. Ze zullen zien hoe goed we ze volgen.’

‘Natuurlijk zal Vladimir Poetin deze verdachten niet op een vliegtuig naar Washington zetten, maar ik heb er vertrouwen in dat als een van deze individuen zich vertoont aan de Franse Rivièra of in Londen, ze gearresteerd kunnen worden. En dat is heel goed.’

Wat zegt u tegen de critici die zeggen dat de Democraten deze zaak overdrijven? Het was al bekend dat er een trollenfabriek in Sint-Petersburg opereerde.

‘Absoluut belachelijk. Lees de aanklacht. Mensen kwamen onder een dekmantel hierheen om onze verkiezingen te verstoren, demonstraties te organiseren, ten gunste van één kandidaat. Of het grote impact had, is een totaal andere vraag, maar de intentie was duidelijk. Als de VS dit hadden gedaan tegen Poetin, denkt u dan dat ze in Rusland gezegd zouden hebben ‘oh, geen probleem hoor’? Poetin zou woedend zijn geworden en er zou een keihard antwoord komen. Landen moeten niet proberen de verkiezingen in andere landen te beïnvloeden, punt.’

Welke hints zitten er in de aanklacht van wat nog komen gaat?

‘Als je de kleine lettertjes leest, wordt gesuggereerd dat mensen niet alleen onbewust maar soms ook bewust met deze figuren hebben samengewerkt. Of dat zo is, moeten we afwachten.’

Zelfs binnen het Witte Huis lijken er grote verschillen te bestaan in de manier waarop wordt gereageerd.

Dit what about-ism-spelletje – ik moest er als ambassadeur diplomatiek op reageren, maar nu ben ik professor en in mijn wereld doen feiten ertoe

Michael McFaul

‘Met deze aanklacht laat Mueller zien: we gaan dit gedrag strafrechterlijk vervolgen, ongeacht wat Donald Trump en het Witte Huis zeggen. En daar moeten de Russen of wie ook goed nota van nemen: we hebben een rechtsstaat, ongeacht wie tot president gekozen is. Ik was heel teleurgesteld in Trumps reactie. Hij behandelt het niet als een kwestie van nationale veiligheid, maar dat zou hij wel moeten doen. In de ogen van Poetin komt dat zwak over.’

Russische politici zeggen: jullie doen dit zelf de hele tijd, met jullie steun voor ngo’s en politieke omwentelingen in andere landen.

‘Ja, maar dat is niet waar. Feiten doen er toe, sorry. Heeft Rusland ooit Amerikanen aangeklaagd voor bemoeienis met hun verkiezingen? Nooit. Dit what about-ism-spelletje – ik moest er als ambassadeur diplomatiek op reageren, maar nu ben ik professor en in mijn wereld doen feiten ertoe.

‘Bij de Russische verkiezingen van 2012 kwamen Amerikanen niet verhuld als Russen naar Rusland om de oppositie op te stoken tegen Poetin. Ik was erbij als ambassadeur, en dat gebeurde niet.’

U werd toen door Russische media als intrigant afgeschilderd omdat u in uw eerste week in Moskou de oppositie uitnodigde.

Michael McFaul, oud-ambassadeur Verenigde Staten in Moskou.
Michael McFaul, oud-ambassadeur Verenigde Staten in Moskou. © REUTERS

‘Maar dat zijn twee verschillende dingen. Russische ambassadeurs in Washington ontmoeten de hele tijd de oppositie. De toenmalige ambassadeur Kislijak was aanwezig bij een campagnetoespraak van Trump. Als ik zoiets had gedaan, was dat een nationale crisis geworden! Een ontmoeting met democratisch gekozen functionarissen is niet hetzelfde als onder dekmantel, als een spion, naar Amerika komen om de verkiezingen te beïnvloeden. Ik twitterde niet met de hashtag #crookedPutin, ik heb niet de oppositiemedia gefinancierd om een van de kandidaten te ondermijnen.’

Hoe kunnen de VS en Rusland nu de relaties zo zijn verslechterd nog zaken doen?

‘Je moet altijd praten. De grootste misdaad in de diplomatie is als je een conflict hebt dat berust op partijen die elkaar verkeerd begrijpen. Maar tegelijkertijd geloof ik niet dat het doel van diplomatie ‘goede relaties’ is. Dat misverstand is wijdverbreid. Een diplomaat moet het nationale belang van zijn land dienen. Soms betekent dat het verbeteren van relaties, soms betekent het dat je hard terugduwt bij slecht gedrag.’

 

Silvio Berlusconi (81) is terug, en de Italianen hebben er nog zin in ook

 

‘Hij heeft zoveel geld, roem en kracht, hij hoeft simpelweg niet corrupt te zijn’

Alsof het woord bungabunga nooit heeft geklonken: daar zit hij, voormalig minister-president Silvio Berlusconi (81), centraal in de campagne van Forza Italia. En de Italianen lijken er nog zin in te hebben ook. Hoe is het mogelijk?

‘Staat de airconditioning te hard?’, vraagt presentatrice Bianca Berlinguer. ‘Nee, absoluut niet’, antwoordt Berlusconi. ‘Misschien voor de ouderen die hier in het publiek zitten, maar ik ben jong, dus voor mij is dit uitstekend.’

Het publiek lacht, de camera’s draaien en de skileraarbruine kop van il Presidente oogt nog strakker dan zijn double-breasted pak van Milanese snit. Hij heeft nieuw haar, nieuwe tanden en is tien kilo lichter door iedere ochtend te gymnastieken in een van de 147 kamers van zijn 18de-eeuwse Villa Arcore, nabij Milaan.

‘Berlusconi president’, flitst er door het beeld, alsof het woord bungabunga nooit heeft geklonken. Alsof het weer 2008 is, of zelfs 1994. Maar het is 2018, twee weken voor de Italiaanse verkiezingen en hij zit er echt: Berlusconi, herrezen als een feniks uit de as en met meer glans en glinstering dan ooit te voren.

Maar waarom eigenlijk?

Waarom wil hij – een van de rijkste mannen van Italië, die al drie keer premier was, 81 jaar oud is en kwakkelt met zijn gezondheid – het weer proberen? En, net zo belangrijk: waarom willen zij – het Italiaanse volk, dat sinds 1994 een premier heeft die 74 keer voor de rechter werd gedaagd voor onder meer banden met de maffia, belastingfraude en seks met een minderjarige – het weer proberen?


Waarom wil hij het nog?

Een man die zich structureel tegen het establishment keerde, alsof hij er niet zelf twintig jaar lang vuistdiep onderdeel van uitmaakte

Halverwege 2015 openden honderden journalisten wereldwijd een leeg bestand en begonnen aan hun necrologie over een van de meest invloedrijke politici van hun tijd: Silvio Berlusconi.

De drievoudig premier van Italië zou de dag erna een open hartoperatie ondergaan en de uitkomst was hoogst onzeker. Berlusconi was op dat moment 79 jaar, had de politieke arena al geruime tijd verlaten en verscheen niet veel meer in het openbaar. Hij had eerder al prostaatkanker overwonnen en liep sinds een aantal jaar met een pacemaker rond.

Voor het geval het mis zou gaan, schreven de journalisten alvast dat Berlusconi de geschiedenis in zou gaan als een van de uitvinders van het moderne populisme. Een man die, nog ver voor politici als Donald Trump en Geert Wilders er furore mee maakten, inzag dat je media-aandacht kon domineren door te provoceren, door kiezers en collega-politici te verdelen in jouw voor- en tegenstanders zodat het eigenlijk altijd over jou gaat. Een man die zich structureel tegen het establishment keerde, alsof hij er niet zelf twintig jaar lang vuistdiep onderdeel van uitmaakte.

Een man over wie zijn latere ex-vrouw ooit zei dat Italië onder hem ‘afgezakt is tot een schaamteloos niveau’, waar alleen uiterlijk nog telt. Ze refereerde aan het bungabunga-schandaal: Berlusconi bleek tijdens een seksfeest het bed te hebben gedeeld met een 17-jarige prostituee uit Marokko, waarop hij werd veroordeeld tot zeven jaar gevangenis wegens kindprostitutie. Die straf werd in hoger beroep weliswaar ongedaan gemaakt, maar inmiddels loopt er een nieuwe zaak, omdat Berlusconi voor in totaal 10 miljoen euro 22 getuigen zou hebben omgekocht.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Make-over Silvio Berlusconi in november 2017, bij de talkshow Porta a Porta op Rai Uno.
Make-over Silvio Berlusconi in november 2017, bij de talkshow Porta a Porta op Rai Uno. © GETTY

Gedwongen af te treden

Centrumrechts in Italië heeft Berlusconi nodig

Deborah Bergamini, Forza Italia-Kamerlid

Berlusconi werd, mede vanwege het schandaal, gedwongen af te treden. Twee jaar laten volgde een nieuwe veroordeling, ditmaal wegens belastingfraude, waarna hij ook zijn parlementszetel definitief moest opgeven. Volgens de wet mocht hij pas in 2019, het jaar waarin hij 83 zou worden, terugkomen als Italiaans volksvertegenwoordiger.

Zijn rol als politicus was, met andere woorden, uitgespeeld. Hij verkocht zijn voetbalclub AC Milan, leden van zijn partij liepen over en ook kiezers verlegden hun voorkeur naar de nieuwe antipolitieke macht in Italië: de Vijfsterrenbeweging. In 2008 haalde Forza Italia nog 38 procent van de stemmen. Op het moment dat Berlusconi ziek werd en de journalisten voorzichtig begonnen aan hun necrologieën, was dat percentage gedaald tot een schamele 10 procent.

‘Uit die cijfers blijkt: centrumrechts in Italië heeft Berlusconi nodig’, zegt Deborah Bergamini, Forza Italia-Kamerlid en woordvoerder van Berlusconi. ‘Daarom is het zo geweldig dat hij opnieuw bereid is campagne te voeren.’

Berlusca is back

Want inderdaad: Berlusca is back. Alsof de bejaarde ex-premier niet alleen zijn kaalheid, maar ook de tijd probeert terug te draaien, vertelt hij in iedere dag in een verschillend televisieprogramma dat hij zich weer geweldig voelt. Hij distantieert zich van zijn wilde verleden vol orgies en feesten en cultiveert zijn nieuwe imago als brave borst die eindelijk tot rust is gekomen. In de televisiestudio’s zit een Grootvader des Vaderlands die de nadruk legt op zijn ervaring; een respectabel man met een glimlach die alles al heeft meegemaakt. Onestà, esperienza e saggezza zijn de drie campagnewoorden die daar bij horen: eerlijkheid, ervaring en wijsheid.

Het gevolg: Forza Italia verdubbelde bijna in de peilingen en is weer de derde partij van het land, achter de stagnerende Vijfsterrenbeweging en de sterk krimpende Partito Democratico van Matteo Renzi. Nog beter nieuws voor Berlusconi: de lijstverbinding die zijn Forza Italia is aangegaan met twee extreemrechtse partijen nadert zelfs de kritieke grens van 40 procent. Als dat percentage op 4 maart wordt geslecht, mag Silvio Berlusconi, als leider van de grootste partij in die coalitie, beslissen wie aan het roer komt te staan van de derde economie van Europa.

Onterechte veroordeling

De man is zeer rijk, bezit drie televisiezenders en heeft politieke macht nodig om zijn zakelijke belangen te verdedigen

Giovanni Orsina, hoogleraar geschiedenis

‘Berlusconi heeft helaas een onterechte veroordeling gekregen – een politieke veroordeling – waardoor hij nu geen premier meer kan worden’, zegt Bergamini. ‘Gelukkig heeft dat hem er niet van weerhouden zich te blijven inzetten voor centrumrechts. Dat hij nu het hart vormt van onze campagne, heeft niets te maken met ijdelheid, maar met een objectief besef dat Italië zonder hem overgeleverd is aan partijen als de Vijfsterrenbeweging. Hij doet dit vanuit plichtsbesef, vanuit liefde voor Italië.’

Toch speelt er meer dan plichtsbesef alleen, denkt hoogleraar geschiedenis Giovanni Orsina van de Luiss-universiteit in Rome. ‘De man is zeer rijk, bezit drie televisiezenders en heeft politieke macht nodig om zijn zakelijke belangen te verdedigen’, zegt hij.

Zijn comeback kan bovendien uitgelegd worden als ondermijning van de rechters die Berlusconi zoveel kopzorgen hebben bezorgd. ‘Jarenlang heb ik tenminste drie middagen per week samen met mijn advocaat meer dan 3.600 hoorzittingen voorbereid’, verzuchtte hij vorig jaar in een interview.

Drang naar rehabilitatie

‘Berlusconi heeft een enorme drang naar rehabilitatie: hij ziet zijn veroordeling uit 2013, en het daaruit voortvloeiende verbod om volksvertegenwoordiger te zijn, als oneerlijk en vernederend en is op zoek naar eerherstel’, zegt Orsina. Om ondanks die veroordeling nu toch het gezicht van de campagne te zijn, is te zien als een ultieme ondermijning van die rechterlijke macht.

‘Verder is Berlusconi buitengewoon vitaal en heeft hij een bijzonder hoge pet op van zichzelf’, zegt Orsina. ‘Hoewel ik geen psychoanaliticus ben en hem zelfs niet eens persoonlijk ken, lijkt het mij vrij duidelijk – ook vanwege de manier waarop hij met zijn eigen lichaam omgaat en met wat voor type lichamen hij zich het liefst omringt – dat hij verval vreest en verafschuwt.’

Voormalig minister-president Berlusconi groet fans in de studio van Rai.
Voormalig minister-president Berlusconi groet fans in de studio van Rai. © GETTY

Vorig jaar sprak hij zelfs de wens uit 120 jaar oud te worden

Leeftijd en goede gezondheid vormen inderdaad een kleine obsessie voor Berlusconi, die dit jaar 82 wordt. Al zijn ex-vrouwen waren jonger dan hij en zijn huidige vriendin, een voormalige danseres, is met 32 jaar zelfs jonger dan zijn eigen kinderen. Toen hij nog clubpresident van AC Milan was, stelde hij de Belgische arts Jean-Pierre Meersseman aan, omdat die erom bekend stond spelers het eeuwige voetballeven te geven – nooit won er een ouder elftal de Champions Leaguefinale dan zijn Milan.

Berlusconi heeft Meerssemans methode – die bestaat uit een bijna idiote hoeveelheid medische controles – naar zijn eigen leven vertaald. Vorig jaar sprak hij zelfs de wens uit 120 jaar oud te worden. ‘Als de gemiddelde levensverwachting tot de 19de eeuw rond de 20 was’, zei Berlusconi zonder ironie, ‘begin 20ste eeuw 40, en nu inmiddels de 80 heeft bereikt, is het dan echt zo gek om te geloven dat het in de nabije toekomst mogelijk is om in goede gezondheid de 120 te halen?’

Wat geldt voor de stadmuren van Pompeï, geldt ook voor het gezicht van Berlusconi: het wordt gestut in een poging het voortgaan van de tijd te negeren. Net als de Spaanse Trappen moesten ook de tanden van Silvio zo nu en dan worden gewit. Daar is niets mis mee, dat heet goed onderhoud.

Het is een instelling die zal aanspreken bij Berlusconi’s electoraat, dat zelf ook op leeftijd is. Uit cijfers van onderzoeksbureau Ipsos blijkt dat Berlusconi vooral populair is onder gepensioneerden. Tel daarbij op dat Italië met een gemiddelde leeftijd van ruim 44 jaar nog nooit zo oud is geweest als nu en je weet: Silvio Berlusconi heeft de toekomst.


Waarom willen zij het nog?

Irene Maggiulli, een elegante vrouw die haar leeftijd weigert te openbaren – zowel in woord als via haar weggewerkte rimpels – begint te applaudisseren.

‘Geef toe’, zegt ze. ‘Dit is toch precies het gevoel uit 1994? Het voelt toch alsof we weer iets belangrijks doen? Alsof we Italië eindelijk weer kunnen herstellen?’

Maggiulli is een van de vele gasten die vanavond naar een vijfsterrenhotel in Rome zijn gereden om te juichen voor partijbonzen die een voor een het podium beklimmen. Ze zijn er allemaal, van een van de beroemdste Forza Italia-leden – Europarlementariër en kleindochter-van Alessandra Mussolini – tot een van de machtigste leden: Antonio Tajani, de Italiaanse voorzitter van het Europees parlement die, mocht Forza Italia de verkiezingen winnen, waarschijnlijk de nieuwe premier wordt.

Alle toespraken gaan volgens een vast stramien: eerst leggen de sprekers uit waarom Forza Italia geweldig is, om dan te verzanden in een uitgebreide liefdesverklaring aan de Grote Leider. Als de kreet ‘Forza Italia’ klinkt, volgt er applaus. Als iemand op het podium ‘Forza Silvio Berlusconi’ roept, volgt er gejuich.

Type aanhangers

Hij heeft de partij opgericht, hij is het logo, hij is de muziek, hij is de vlag, hij is alles

Lietta Benedetti

De meeste mannen hier zijn rond de 60 en dragen fleurige pochetten in hun dure pakken. De vrouwen ogen elegant, gebruind en verzorgd tot in de puntjes van hun hoog opgeföhnde haar. Maggiulli is een van hen. Ze is hier samen met een groep vriendinnen die zich hebben verenigd in de Gruppo Azzurro Donna; een groep gewijd aan de partij.

‘Forza Italia ís Berlusconi’, zegt Lietta Benedetti, ook lid van de groep. ‘Hij heeft de partij opgericht, hij is het logo, hij is de muziek, hij is de vlag, hij is alles. We kunnen niet zonder hem. Wij Italianen zijn goede mensen. Maar hij is de beste onder ons. Daarom zeg ik vanavond: Forza Italia en Forza Silvio Berlusconi!’

Berlusconi heeft door de bank genomen twee type aanhangers die hem nooit zullen verlaten, ongeacht zijn strapatsen. Aan de ene kant de mannen en vrouwen die veel geld hebben en dat willen beschermen, aan de andere kant de Italianen die juist te weinig geld hebben, zoals gepensioneerden of werklozen. Niet voor niets strooit Berlusconi herhaaldelijk met beloftes over een ‘waardig inkomen’ van 1.200 euro per maand voor de armste gezinnen en een verhoging van het minimumpensioen, en niet voor niets zijn er twee woorden die als een rode draad door zijn politieke carrière lopen: meno tasse – minder belasting.

Het electoraat

Volgens historicus Giovanni Orsina bestaat die groep trouwe kiezers uit ongeveer 6 tot 7 procent van het electoraat. ‘Voor de rest moet hij het deze campagne hebben van de gematigde stemmers uit het politieke midden’, zegt Orsina. Dat zijn dus de kiezers voor wie extreemrechtse partijen als de Lega te radicaal zijn, voor wie linkse partijen te weinig doen aan bijvoorbeeld migratie en voor wie de Vijfsterrenbeweging, met een premierskandidaat van 31 jaar, te onervaren is. ‘In dat gezelschap is Berlusconi, hoewel onwenselijk, toch altijd nog het minst onwenselijk.’

Zo kan het gebeuren dat de man die ooit een regeringscoalitie aanging met een neofascistische partij en nu een lijstverbinding heeft met de xenofobische Lega en het zelfs nog radicalere Fratelli d’Italia, als gematigd wordt gezien.

Over Silvio Berlusconi, de koning van het moderne populisme, verschenen afgelopen maand zelfs artikelen met koppen als: ‘EU welcomes Silvio Berlusconi as the man to save Italy from populism’. De strekking: in vergelijking met de ultrapopulistische Vijfsterrenbeweging en de eurosceptische Lega, valt Berlusconi eigenlijk wel mee.

Populariteit onder vrouwen

Het patriarchaat is ons dna binnengedrongen dankzij dat varken

Asia Argento, Italiaanse actrice

Naast gematigde kiezers, wordt de comeback van Berlusconi bovendien gestuwd door zijn populariteit onder vrouwen, blijkt uit een studie van peilingbureau Ipsos. Dat terwijl de #MeToo-beweging wereldwijd koppen doet rollen, Berlusconi ooit zei dat Angela Merkel een ‘onneukbaar dikke reet’ had en hij nog altijd tot zijn oksels bevlekt wordt door een seksschandaal met een minderjarige.

Volgens de Italiaanse actrice Asia Argento, een van de eersten die vertelde verkracht te zijn door filmproducent Harvey Weinstein, is Berlusconi zelfs de reden dat ‘Italië een enorme achterstand heeft op het gebied van vrouwenrechten’ en ‘vast zit in de Middeleeuwen’. Enerzijds vanwege zijn eigen deplorabele gedrag, en anderzijds vanwege de manier waarop vrouwen worden geportretteerd op zijn televisiezenders. Ze riep op vooral niet op Berlusconi te stemmen, omdat ‘het patriarchaat ons dna is binnengedrongen dankzij dat varken’.

‘Sorry, maar ik hoorde jullie praten over Berlusconi en vrouwen’, onderbreekt een deftige vrouw het gesprek met Benedetti. De partijbijeenkomst in Rome is afgelopen en zij – ‘noem me maar Annalisa’ – is een van de vele leden die is blijven hangen om na te praten. ‘Ik wil over dat onderwerp toch wel graag toevoegen dat vrouwen zich juist vaak aan hem opdringen. Ik heb Berlusconi geregeld in het echt gezien, en dan zie je letterlijk vrouwen op hem springen. Succes erotiseert. Hij is eerder een prooi dan een jager.’

Netjes

Michela Vittoria Brambilla, dierenrechtenactivist en Forza Italia-politicus, knuffelt lammetjes met Silvio Berlusconi, die in 2016 vegetariër werd.
Michela Vittoria Brambilla, dierenrechtenactivist en Forza Italia-politicus, knuffelt lammetjes met Silvio Berlusconi, die in 2016 vegetariër werd. © REUTERS

Benedetti en Maggiulli van de Gruppo Azzurro Donna knikken. ‘Wist je dat er geen partij is in Italië met meer vrouwelijke leden dan Forza Italia?’, vraagt Benedetti. ‘Berlusconi wordt aanbeden door vrouwen, juist omdat hij zo goed met ze omgaat. Ik denk oprecht dat er niemand in Italië zo netjes is als Berlusconi.’

Tijdens recente televisieoptredens legt Berlusconi nadruk op zijn waardering voor vrouwen. Hij prijst de kwaliteiten van Italiaanse moeders en presenteert zich als dé voorvechter van het in Italië zo belangrijk geachte instituut gezin.

‘Zijn vrouwonvriendelijkheid wordt overdreven door links’, vat Benedetti samen. ‘Andere mensen hebben veel ergere dingen gezegd, maar daar hoor je nooit wat over. Bij Berlusconi wordt alles uitvergroot. Dat geldt trouwens voor bijna alle schandalen.’

Rechtszaken

Hij heeft zoveel geld, zoveel roem, zoveel kracht, hij hoeft simpelweg niet corrupt te zijn. Hij is onestissimo!

Irene Maggiulli

Anderen vallen haar bij: ‘Ja, al zijn rechtszaken waren politiek gemotiveerd en bedoeld om hem te demoniseren. Hoe is het anders mogelijk dat hij altijd is vrijgesproken, op die ene keer na, door die communistische rechter? Ik bezweer je: Berlusconi is eerlijk’, zegt Maggiulli. Of eigenlijk zegt ze: ‘onestissimo’, wat de overtreffende trap van eerlijk is; eerlijker dan eerlijk. ‘Hij heeft zoveel geld, zoveel roem, zoveel kracht, hij hoeft simpelweg niet corrupt te zijn. Hij is onestissimo!’

Het zijn zinnen die bekend klinken voor eenieder die wel eens Italiaanse televisie kijkt. Dat is geen toeval, want Berlusconi bezit de drie belangrijkste commerciële zenders en had, toen hij nog premier was, ook grote invloed op de publieke omroep. Daarnaast leidt hij meerdere tijdschriften, een uitgeverij, een grote krant; allemaal middelen om continu, en al twintig jaar, te benadrukken dat zijn juridische- en seksschandalen vooral linkse complotten zijn. Niet voor niets organiseert Berlusconi deze campagne nauwelijks grote bijeenkomsten. Hij heeft de tv en dat is genoeg.

Gematigde man

En dus zit daar iedere dag die gematigde man die zijn wilde haren heeft vervangen voor implantaten, een man met een groot hart dat sinds de operatie overloopt van liefde voor katholieke waarden en vooral: een man met ervaring. Onder mij was de werkloosheid lager, waren de banken stabiel en was er minder werkloosheid, herhaalt hij keer op keer. En hoe visionair was mijn deal met Kadhafi eigenlijk, over het terugsturen van bootmigranten? Is het toeval dat hetzelfde jaar waarin ik ten val werd gebracht, de Europese migratiecrisis begon?

Het publiek in de studio van presentatrice Bianca Berlinguer applaudisseert en als de aftiteling begint, blijft il Presidente zitten. Want net zoals Berlusconi nooit ergens binnenkomt, maar altijd opkomt, zo verlaat Berlusconi ook nooit een podium. In zijn wereld volgt na een opkomst nu eenmaal geen ondergang, want Berlusconi doet niet aan verval.

Totdat het tegendeel bewezen is, is Silvio Berlusconi onsterfelijk.

‘Ik was altijd de gay best friend, alleen was ik niet gay’

Waarom denken we zo zeker te weten dat die ene heteroman toch echt gay is?

Je seksuele voorkeur kun je alleen zelf ontdekken, zou je denken. Toch kan er zomaar voor je bepaald worden dat je homo bent. Dat je op vrouwen valt, is dan bijzaak.

Iedere dag rond lunchtijd het belangrijkste nieuws van de ochtend, de mooiste fotografie en het gesprek van de dag? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

‘De Uber-chauffeur van Marokkaanse komaf vroeg mij: ‘Hebben jullie weleens last van ons?”, vertelt Gijs Groenteman over een recente taxirit. ‘Wij?’, vroeg ik hem. ‘Ja’, antwoordde de man achter het stuur, ‘u bent toch homoseksueel? Hebt u weleens last van Marokkanen?’ Groenteman, naar eigen zeggen ‘reuzehetero’, corrigeerde de man vriendelijk. Maar de chauffeur was zeker niet de eerste die een voorbarige conclusie trok over de geaardheid van de journalist uit Amsterdam. ‘Mijn stem klinkt nu eenmaal gay. Ik vind het niet erg. Het is alleen maar grappig om de verbazing op iemands gezicht te zien als ik vertel dat ik hetero ben.’

Speculeren over iemands seksualiteit, al is het een volslagen onbekende: het zal niemand vreemd zijn. Vooral heteroseksuele mannen die ‘vrouwelijke’ eigenschappen vertonen, moeten het ontgelden. Het is hoe hij praat, heet het dan. Of er wordt veelzeggend geopperd dat hij zo’n aardige, gevoelige jongen is, die verdacht veel vrouwen als vrienden heeft.

Het stereotype heeft alles te maken met de maatschappelijke verwachtingen van wat een man zou moeten zijn. ‘Onze maatschappelijke norm van mannelijkheid is sterk verbonden met de seksuele norm: hetero’, aldus Arjan Bos, hoogleraar klinische psychologie aan de Open Universiteit en gespecialiseerd in stigmatisering. ‘De vooroordelen zijn een uiting van die heteronormativiteit’, legt hij uit. ‘Stereotypen helpen mensen om het overzicht te houden, ze maken de wereld om ons heen eenvoudiger. Het probleem is alleen dat ze vaak niet kloppen.’

Projecteren van homoseksualiteit

Dat mensen het idee hebben dat je gay bent, is niet erg. Waar ik boos om kan worden, is dat ze dat stempel op je blíjven drukken

Toch volharden we vaak in ons (voor)oordeel, ook als we worden gecorrigeerd. ‘Dat mensen het idee hebben dat je gay bent, is niet erg. Waar ik boos om kan worden, is dat ze dat stempel op je blíjven drukken’, vertelt Sebastiaan Beens (32) uit Utrecht. Beens beweegt druk met zijn handen als hij praat, houdt van musicals en heeft naar eigen zeggen een voorliefde voor ‘alles wat glinstert’. Voor veel mensen in zijn omgeving is dat genoeg om te concluderen dat Beens op mannen valt. ‘Als ik homo zou zijn, zou ik me daar niet voor schamen, maar het is niet zo. Je wordt het weleens zat’, zegt de jurist, die vader van twee kinderen is.

Het projecteren van homoseksualiteit op heteroseksuele mannen blijft niet beperkt tot onze intimi en collega’s. Bij publieke figuren verandert het speculeren in een soort volkssport, soms met een donker randje. ‘Een getatoeëerde homo die de kastdeur niet kan vinden’, grapte Youp van ‘t Hek in 2011 over Arie Boomsma, hetero en sinds 2015 getrouwd met een vrouw. Het aanwezige publiek schaterde als teken van herkenning. ‘Godverdomme wat een nicht is dat’, vervolgde Van ‘t Hek over de televisiepresentator (ook in het volwassen leven zijn de mores van het schoolplein nooit ver weg).

Ironisch genoeg lijkt de bebaarde sportschoolhouder Boomsma tegenwoordig te gelden als het toonbeeld van mannelijkheid: een teken dat onze normen even veranderlijk als willekeurig zijn. Geruchten over homoseksualiteit verdwenen dan ook. Aan speculaties over de geaardheid van onze minister-president lijkt echter geen einde te komen. (Kreeg Mark Rutte eerst nog te horen dat hij stiekem homo was, nu lijkt de consensus dat de eeuwig vrijgezelle premier dan wel compleet aseksueel zal zijn.)

Stereotypen

Voor veel heteromannen die voor homo worden aangezien, geldt die suggestie als belediging

Hij komt er zelf nog wel achter, spreekt de heteroseksuele medemens graag profetisch. Het is een vreemd soort kansspel en het Huis wint altijd. Het ongelijk kan immers niet worden ‘bewezen’. Wat willen al die mensen eigenlijk zeggen door hun stempel te drukken? ‘Iedereen in Nederland wil graag geloven dat hij tolerant is, maar in wezen duidt het op een afkeer van het idee dat je gay zou kunnen zijn’, zegt Gert Hekma, voormalig docent gender en seksualiteit aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Voor veel heteromannen die voor homo worden aangezien, geldt die suggestie als belediging.’

Ook als je geen minderheid bent, is je seksualiteit blijkbaar een vorm van identificatie. ‘Veel mannen hechten grote waarde aan het feit dat zij hetero zijn’, aldus Hekma. ‘Die seksuele identiteit is sterk verbonden met hun gevoel van mannelijkheid.’ Dat wordt bevestigd als ik voor dit interview vrienden en kennissen vraag of zij een heteroman kennen die zij in eerste instantie hadden ingeschat als gay. ‘Dat ligt te gevoelig’, reageert een collega, nadat ik haar heb gevraagd of zij contact wil opnemen met de hetero in kwestie. Een vriendin bericht mij dat zij ook zo’n jongen kent en hem zal polsen voor een interview. Maar na hem te hebben gevraagd, laat ze weten dat hij het geen prettig idee vindt.

Vrouwen krijgen minder vaak of in mindere mate met het fenomeen te maken. Mannen hoeven maar één stap te ver buiten het strenge keurslijf van masculiniteit te zetten en ze kunnen een doorverwijzing naar het hokje ‘homo’ verwachten. Maar een heterovrouw over wie wordt gefluisterd dat ze lesbisch is en ‘er zelf nog moet achterkomen’? Ik ken er geen. ‘Vrouwen krijgen meer ruimte om de sociale norm te overtreden’, bevestigt psycholoog Bos. ‘Als een man uit de genderrol valt, wordt eerder negatief gereageerd.’

De sociale normen die maken dat wij heteromannen als homoseksueel inschatten, zijn dus nog altijd diep geworteld. Kan daar iets aan worden veranderd? ‘Ja’, zegt Bos, ‘maar dat gaat langzaam. Om stereotypen te veranderen, moeten ze systematisch worden gecorrigeerd.’ Hoe ging Arie Boomsma daar mee om, als het eeuwige subject van seksuele speculaties? ‘Ik hoor het nog steeds weleens op sociale media, of ik lees het in een column’, zegt Boomsma. ‘Joh, daar verras je me mee, reageer ik soms, alsof ik het niet een paar duizend keer eerder heb gehoord. Ik had het misschien kunnen voorkomen door geen programma’s als Uit de Kast te maken. Maar zo’n programma draagt bij aan emancipatie. Dat is de aanhoudende vooroordelen over mijn eigen seksuele voorkeur wel waard.’


Gijs Groenteman (44), journalist uit Amsterdam

Gijs Groenteman.
Gijs Groenteman. © Ilja Keizer

‘Ik was de gay best friend, alleen was ik niet gay’

Alle clichés over homo’s, of in elk geval een bepaald type homo, maak ik waar. Ik houd van het songfestival, heb een dominante moeder en heb altijd veel vrouwen als vrienden gehad. In zekere zin ben ik altijd een homo in het lichaam van een hetero geweest. Het was weleens onhandig met meisjes. Dan wilde ik met ze zoenen, maar voerden zij liever een diep gesprek. Ik was de ‘gay best friend’, alleen was ik niet gay. Veel mensen denken dat ik homo ben als ze mijn stem horen. Ik hoor ook vaak dat mijn vrouw Aaf (Brandt Corstius, red.) en ik hetzelfde zijn gaan praten. We waren laatst samen te gast in een podcast. Toen de presentator voor de grap onze stemmen vervormde, dacht ik: we klinken als twee oude nichten. Misschien dat ik wel succesvoller was geweest als ik een macho was geweest met een zware stem. Dan had ik meer carrière gemaakt bij de radio, zoals ik altijd graag wilde. Maar nee, verder heb ik er eigenlijk nooit last van.’

Ruben Hoekstra (22) masterstudent Cultural Analysis uit Amsterdam

'Mensen zien een gevoelige jongen met een verzorgd uiterlijk en denken al snel: die is gay.'
‘Mensen zien een gevoelige jongen met een verzorgd uiterlijk en denken al snel: die is gay.’ © Ilja Keizer

‘Ik schreef liedjes over de liefde, dat was ‘anders”

‘Ik ben een enorme vragensteller en ik houd van diepe gesprekken. Bij jongens wordt dat over het algemeen niet verwacht. Mensen zien een gevoelige jongen met een verzorgd uiterlijk en denken al snel: die is gay. Onlangs dacht ik te flirten met een meisje, maar later hoorde ik via een vriend dat zij ervan uitging dat ik homo was. Ja, dat is onhandig. Maar verder heb ik er geen last van. Op school was ik al bezig met zingen en acteren en noemden ze me soms ‘die homo’, ook al had ik een vriendinnetje. Ik schreef liedjes over de liefde. Dat was ‘anders’. Maar ik heb nooit gedacht dat ik homo was. De scheidslijnen op school zijn hard: de jongens moeten stoer zijn, de meisjes sexy. Dat onderscheid wordt hier in Amsterdam, mijn eigen bubbel, al veel minder gemaakt. Toch zie ik het soms nog steeds bij mijn vrienden. Dan durven ze bijvoorbeeld in de club niet te uitbundig te dansen. ‘Straks denken ze dat ik gay ben’, zeggen ze dan. Dat vind ik zonde. Waarom zou je jezelf dat soort beperkingen opleggen?’

Sebastiaan Beens (32), jurist uit Utrecht:

'Het is voor mij heel duidelijk: ik val op vrouwen.'
‘Het is voor mij heel duidelijk: ik val op vrouwen.’ © Ilja Keizer

‘Ik weet dat ik niet voldoe aan het beeld van een stoere kerel’

‘Ik heb mij wel ooit afgevraagd of ik gevoelens had voor mannen, maar puur voor mezelf, niet door de vermoedens van anderen. Het is voor mij heel duidelijk: ik val op vrouwen. Ik heb altijd relaties gehad met vrouwen en heb twee kinderen. Ik weet dat ik niet voldoe aan het beeld van een stoere kerel, ik hou niet van die standaardmannendingen. Vroeger woonde ik in Barneveld, daar zijn ze wat bekrompen. Dan beginnen mensen al snel te praten. En de geruchten versterken elkaar: ‘Ik heb ook mijn twijfels over hem’, zeggen ze dan. Meestal lach ik het weg. Mensen willen zo graag een label plakken, maar snappen niet dat het tot irritaties kan leiden. Vooral heteromannen kunnen echt vervelend worden en blijven volhouden dat ik wel homo moet zijn. Dan wijs ik naar hun vriendin en zeg ik: ‘Ik wil het wel bewijzen, hoor, dat ik hetero ben.’ Homomannen doen het meer plagerig. ‘Weet je het echt zeker?’, vragen ze dan. Ja, ik weet het echt zeker.’

 

Quote-500 miljonair Michael van de Kuit stort zich in de gemeentepolitiek tot hij zijn zin krijgt

Margriet Oostveen in Naarden

Na wat omtrekkende bewegingen valt er goed te praten met de op 120 miljoen geschatte zoon van een timmerman uit Soest. Wel een uurtje met Dubai bellen, want hij reist de helft van het jaar, maar dan vertelt Van de Kuit (49) zelfs over zijn partner en twee jonge kinderen (‘Ik was een beetje laat’).

Zeldzame foto van multimiljonair Michael van de Kuit.
Zeldzame foto van multimiljonair Michael van de Kuit. ©

Toch relativeert zo’n leven als kosmopoliet kennelijk dan weer niet een kleine Nederlandse toeristentaks, genaamd ‘vermakelijkhedenretributie’. Die taks bracht Van de Kuit tot de oprichting van een lokale politieke one-issuepartij in de Gemeente Gooise Meren (Bussum, Naarden, Muiden). Hij voert nu bijna komisch fanatiek campagne, vanuit Dubai. Al vindt zijn doelwit, wethouder Jan Franx (VVD) van financiën, het stukken minder geestig, nu daarbij foto’s van diens huis op Twitter zijn gezet.

Van de Kuits one-issuepartij heet Behoud Speelpark Oud Valkeveen (BSOV) en kan weer worden opgeheven als Van de Kuit zijn zin heeft gekregen. Van de Kuit is de voorzitter. Een jonge, wat mysterieuze ‘juriste’ met de naam Donalda Kriek, die niet reageert op mail, wordt volgens Van de Kuit de lijsttrekker (‘Zij kan het goed uitleggen. Al is dat ook niet heel moeilijk, met een one-issuepartij’). Het tweede bestuurslid van de BSOV is Jan Willem de Langen, die ik opzoek in het pretpark. De Langen is de manager van de enige twee ondernemingen uit Van de Kuits bezit die ‘hobby’ zijn: pretpark Oud Valkeveen en de Utrechtse ijsbaan Vechtse Banen.

In Nederland investeert Michael van de Kuit met zijn bedrijf Netstede vooral in kostbare panden. Veel in Amsterdam, waaronder de Tesla Store en de Louis Vuitton winkel in de P.C. Hooftstraat, chique woontorens op de Zuidas en bekende horeca: Panama, Café Luxembourg, l’Ópera, The College Hotel. Alleen pretpark Oud Valkeveen bij Huizen mag lief, klein en nauwelijks winstgevend blijven: draaimolen, treintje, botsauto’s, hij kwam er zelf als kind, miniatuur achtbaantje, trampolines, strandje aan het Gooimeer. In de zomer wordt het nu druk bezocht: welvarende gezinnen uit het Gooi, maar ook mensen uit heel Nederland die de Efteling niet kunnen betalen.

Voert lokale verkiezingscampagne met onbeperkt budget.
Voert lokale verkiezingscampagne met onbeperkt budget. ©

Tweehonderdduizend bezoekers per seizoen, zegt Van de Kuit. Driehonderdduizend, zegt de wethouder, ‘en dat kost ons twee à drie ton aan wegenonderhoud en VVV’.

Een kaartje voor een dag kost 9,50 euro. Van de Kuit wil onder geen beding dat het duurder wordt dan 10 euro. De vermakelijkhedenretributie zou neerkomen op 60 cent per verkocht kaartje: wordt het 10 euro en 10 cent.

Manager Jan Willem de Langen somt in een beschaafd monoloog het vele onrecht op: de gemeente kan de ‘kosten’ niet inzichtelijk maken, ze betalen hier alles zelf, andere ‘vermakelijkheden’ zoals het Muiderslot betalen niets of veel minder. Hij beschrijft zijn baas met verve als een ‘sociaal ondernemer’ die een lage toegangsprijs wil voor ‘minder draagkrachtigen’. Al komt vanuit Dubai ook een aap uit de mouw als Van de Kuit zelf zegt: ‘Als ik hier toe zou geven, dan zou dat betekenen dat iedereen zomaar belasting kan heffen.’

Het is niet de eerste keer dat Michael van de Kuit wat powerplay inzet rond gemeenteraadsverkiezingen. In 2014 dreigde hij na onenigheid in Huizen dat hij zijn pretpark vlak voor de verkiezingen gratis open zou stellen voor een ‘anti-VVD-campagne’. De fractievoorzitter deed daarop aangifte van intimidatie en bedreiging, maar heeft die later ingetrokken.

Van de Kuits manager Jan Willem de Langen.
Van de Kuits manager Jan Willem de Langen. ©

Nieuw tweetrapsraketje dit verkiezingsjaar: Van de Kuit dreigt eerst het pretpark te sluiten als de toeristentaks doorgaat en vervolgens voert zijn partij campagne voor het behoud van hetzelfde pretpark.

Als de niet-draagkrachtigen de multimiljonair zo aan het hart gaan, dan kan Michael van de Kuit die 60 cent per kaartje natuurlijk ook makkelijk zelf bijleggen. Gaat niet gebeuren. Om het prin-ci-pe.

Dus is het campagnebudget van de BSOV onbeperkt. Er staan al abri’s en grotere borden (‘Is Speelpark Oud Valkeveen de melkkoe van de gemeente? Kom nu in actie!’) Er komen nog promotieteams, posters aan lantaarnpalen en compleet beplakte regiobussen. En opnieuw wil Van de Kuit zijn park twee weekends gratis openstellen voor een tegencampagne.

Dus straks mag Donalda iedere raadsvergadering één motie indienen:
tegen de vermakelijkhedenretributie. Volgens Michael van de Kuit kan Michael van de Kuit deze zaak alleen maar winnen.

Trump is de eerste Amerikaanse president die het forum bezoekt sinds 2000

 

Wereldleiders strijken neer in Davos: staan zij open voor samenwerking met de aarts-solist Trump?

De Amerikaanse president Trump sluit vrijdag als belangrijkste gast de top af van wereldleiders en het grote bedrijfsleven.

Op het jaarlijkse evenement in de Zwitserse Alpen van wereldleiders en de top van het internationale bedrijfsleven, dat morgen begint, gelden klimaatverandering, cyberaanvallen en de polarisatie en geopolitieke spanningen als belangrijkste bedreigingen voor de vrije wereld. In een enquête onder deskundigen en leden van het WEF vond het leeuwendeel van de respondenten dat die risico’s worden aangewakkerd door protectionisme, het afbouwen van multilaterale afspraken en een groeiende ‘eenmanspolitiek van charismatische leiders’.

Rampspoed

Vrijwel elke internationale afspraak betitelt Trump als het ‘vreselijkste verdrag ooit’

Vrijwel niemand betwijfelt dat Trump symbool staat voor deze ontwikkelingen. Hij torpedeerde het vrijhandelsakkoord (TPP) met Japan en de andere landen in de Pacific, verwees het Klimaatverdrag naar de prullenbak en dreigt het vrijhandelsakkoord met Canada en Mexico op te zeggen. Vrijwel elke internationale afspraak betitelt Trump als het ‘vreselijkste verdrag ooit’ waarna hij zich opwerpt als de redder die de wereld voor deze rampspoed behoedt.

Die praktijk laat zich moeilijk verenigen met de doelstellingen over samenwerking in Davos waar hij vrijdag als belangrijkste bezoeker de slottoespraak mag houden. Zoals vaker is het gissen waar de Amerikaanse president mee komt. Richard Samans van het WEF-bestuur zei tegen persbureau Bloomberg te hopen dat ‘de Amerikaanse regering interesse toont, en begrijpt dat we ernstige risico’s in ons rapport aankaarten die de noodzaak van internationale samenwerking aantonen’.

Die hoop sloeg de Amerikaanse minister van Financiën, Steve Mnuchin, de bodem in. Hij zei tegen Bloomberg dat Trump en zijn adviseurs naar Davos komen om te praten over de America First-agenda onder het motto: ‘wat goed is voor de Verenigde Staten, is goed voor de rest van de wereld’.

De politie bereidt zondag het World Economic Forum voor door sneeuw te ruimen.
De politie bereidt zondag het World Economic Forum voor door sneeuw te ruimen. © AP

Trump is de eerste Amerikaanse president die het forum bezoekt sinds 2000, toen Bill Clinton eregast was. Ook de Franse president Emmanuel Macron, de Canadese premier Justin Trudeau en de Britse premier Theresa May zullen aanwezig zijn. Opmerkelijk is de komst van de nieuwe Zimbabwaanse president Emmerson Mnangagwa. Diens voorganger Robert Mugabe moest niets hebben van het kapitalistische eliteclubje. De Indiase premier Narendra Modi houdt dinsdag de openingsspeech.

Die eer viel vorig jaar ten deel aan die andere Aziatische grootmacht, China. President Xi Jinping verraste de wereld met de boodschap dat China voorstander en verdediger is van een transparante en open wereldhandel. Het protectionisme van Trump vergeleek hij met ‘je opsluiten in een hoekje van een donkere kamer’. Op het gebied van klimaat toonde Xi zich een voorstander van internationale samenwerking. ‘Globalisering is het antwoord.’

Extreem weer

Het is de vraag hoe Trump als uitgesproken klimaatscepticus met dit onderwerp zal omgaan

De gevolgen van klimaatverandering zijn dit jaar als de belangrijkste bedreiging naar voren gekomen in het Global Risk-rapport dat elk jaar voorafgaand aan het congres wordt gepresenteerd. In eerdere edities waren dat sociale ongelijkheid en oorlog. Nu is ‘extreem weer’ als serieus risico boven aan de agenda gekomen, als gevolg van de verwoestende orkanen in het Caribische gebied en de gevallen van extreme droogte, overstromingen en bosbranden van het afgelopen jaar elders in de wereld.

Het is de vraag hoe Trump als uitgesproken klimaatscepticus met dit onderwerp zal omgaan. In Davos en Zürich zijn Amerikaanse activisten alvast begonnen om zich op voorhand te excuseren voor de ‘schade’ die hun president aanricht in de wereld. Op zaterdag deelden ze folders uit met instructies om de pogingen van de regering van Trump te weerstaan ‘om vrede, mensenrechten en milieubeleid te ondermijnen’.

‘We schamen ons zo dat we de impuls niet langer konden onderdrukken om ‘sorry’ tegen voorbijgangers te zeggen’, vertelt initiatiefneemster Alexandra Dufresne van Action Together aan het Zwitserse onlinemedium The Local. ‘Trump kan de Verenigde Staten schade toebrengen – en de rest van de wereld. Omdat we een democratie zijn, voelen wij ons toch wat verantwoordelijk.’